Сунъий интеллект учун ядровий ечим: Ампера 3Д-принтерда босилган реакторни тақдим этди

Сунъий интеллект технологияларининг шиддатли ривожланиши глобал миқёсда энергия истеъмолининг кескин ортишига сабаб бўлмоқда. Ушбу муаммони ҳал қилиш мақсадида Ампера стартапи ўзининг инқилобий ишланмасини намойиш этди. Компания 3D-босма технологияси ёрдамида тайёрланган, контейнер форматидаги илк тўлиқ ўлчамли ядро реактори модулини тақдим этди. Мазкур қурилма келажакда AI маълумотлар марказларини (дата-сентер) узлуксиз ва экологик тоза энергия билан таъминлаши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ампера томонидан ишлаб чиқилган ушбу реактор субкритик ва қаттиқ жисмли архитектурага асосланган. ixbt.com маълумотларига кўра, лойиҳанинг ўзига хослиги шундаки, у анъанавий уран ўрнига торий ёқилғисидан фойдаланади. Торий урандан фарқли ўлароқ, ўз-ўзидан бўлиниш хусусиятига эга эмас ва занжирли реакцияни бошлаш учун ташқи нейтрон манбасини талаб қилади. Бу эса ядровий хавфсизликни янги босқичга олиб чиқиб, назорат қилиб бўлмайдиган реакциялар хавфини деярли нолга туширади.

Хавфсизлик ва ихчамлик уйғунлиги

Реакторнинг субкритик режими шуни англатадики, тизим ташқи стимуляциясиз ишлашни давом эттира олмайди. Яни, фавқулодда вазият юзага келганда, ташқи қувват узилиши билан ядровий реакция ўз-ўзидан тўхтайди. Бундан ташқари, қурилманинг фаол зонасида ҳаракатланувчи қисмларнинг йўқлиги унинг ишончлилигини оширади ва узоқ муддатли автоном эксплуатация даврида техник хизмат кўрсатишни соддалаштиради.

Ампера муҳандисларининг таъкидлашича, реактор модуллари завод шароитида серияли ишлаб чиқаришга мўлжалланган. Уларни стандарт юк контейнерларида исталган нуқтага ташиш мумкин. Бу ёндашув энергия тизимларини лойиҳалаштиришда мислсиз мослашувчанликни таъминлайди. Зарурат туғилганда, бир нечта модулларни бирлаштириб, қувватни ошириш ёки уларни гибрид энергия мажмуалари таркибига киритиш имконияти мавжуд.

Келажак истиқболлари ва қувват кўрсаткичлари

Компания ҳисоб-китобларига кўра, тўлиқ конфигурациядаги қурилма тахминан 30 МВ қувват ишлаб чиқаришга қодир. Бунда ўта критик карбонат ангидрид (сКО2 Брайтон кйкле) асосидаги ёпиқ сиклдан фойдаланилади. Бундай қувват нафақат йирик AI серверларини, балки қуйидаги соҳаларни ҳам энергия билан таъминлаши мумкин:

• Мудофаа ва ҳарбий саноат объектлари;
• Йирик саноат корхоналари;
• Денгиз транспорти ва кемасозлик;
• Узоқ ҳудудлардаги автоном шаҳарчалар.

Ҳозирча Ампера фақат муҳандислик модулини намойиш этди ва реакторнинг амалда ишга туширилгани ёки электр энергияси ишлаб чиқаргани ҳақида расмий маълумот бермади. Шунингдек, лойиҳанинг тижорий фойдаланишга топширилиш муддатлари ҳам очиқланмаган. Шунга қарамай, 3D-босма ва модулли ядро технологияларининг уйғунлашуви энергетика соҳасида, айниқса юқори технологияли инфратузилмалар учун янги даврни бошлаб бериши мумкин.

Ўзбекистон каби жадал саноатлашаётган ва рақамли иқтисодиётга ўтаётган мамлакатлар учун ҳам бундай ихчам ва хавфсиз энергия манбалари келажакда стратегик аҳамият касб этиши мумкин. Айниқса, маълумотларни қайта ишлаш марказларининг барқарор ишлаши учун анъанавий тармоқларга юкламани камайтирадиган бундай инновацион ечимлар катта қизиқиш уйғотиши табиий.