Коинотни ўрганишда янги давр: Сунъий йўлдошлар учун ўта қора қоплама яратилди

Буюк Британиядаги Суррей университети олимлари коинотни тадқиқ қилишда жиддий тўсиққа айланаётган сунъий йўлдошлар ёрқинлиги муаммосини ҳал қилишнинг самарали усулини топишди. Тадқиқотчилар Вантаблакк 310 деб номланган ўта қора қопламани синовдан ўтказиб, у орбитадаги қурилмаларни ер юзидаги телескоплар учун деярли кўринмас ҳолга келтириши мумкинлигини исботлашди. Бу кашфиёт яқин йилларда орбитага чиқарилиши режалаштирилаётган миллионлаб янги аппаратларнинг астрономик кузатувларга салбий таъсирини кескин камайтириши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ҳозирги кунда ер орбитасида сунъий йўлдошлар сонининг шиддат билан ортиши замонавий астрономия учун энг катта хавфлардан бирига айланди. Мавжуд лойиҳаларга кўра, яқин келажакда орбитага 1,7 миллиондан ортиқ аппарат чиқарилиши мумкин. Сунъий йўлдошларнинг металл сиртидан қайтаётган қуёш нури телескоплар томонидан олинган суратларда ёрқин чизиқлар ва чақнашларни ҳосил қилади. Бу эса узоқ галактикалар, астероидлар ва ўта янги юлдузлар каби хира объектларни аниқлашга халақит бермоқда.

Вантаблакк 310 технологиясининг имкониятлари

Монтлй Нотисес оф те Роял Астрономикал Сосиетй журналида чоп этилган тадқиқотга кўра, Суррей НаноСйстеms компанияси томонидан ишлаб чиқилган Вантаблакк 310 материали ўзига тушаётган ёруғликнинг атиги 2 фоизини қайтаради. Олимлар лаборатория шароитида ўтказилган тажрибалар ва компьютер моделлаштириш ёрдамида ушбу қоплама билан қопланган сунъий йўлдошнинг ердан қандай кўринишини таҳлил қилишди. Натижалар шуни кўрсатдики, қурилманинг ёрқинлиги Халқаро астрономия иттифоқи тавсия этган минимал даражагача пасайиши мумкин.

Ушбу технологиянинг яна бир муҳим афзаллиги шундаки, у қайтган ёруғликни барча йўналишларга бир текис тарқатади. Бу одатдаги металл сиртларда кузатиладиган кескин ва ёрқин чақнашларнинг олдини олади. Тадқиқот раҳбари Аста Чатурведи таъкидлашича, тунги осмон коинотни ўрганиш учун энг муҳим восита бўлиб қолмоқда, бироқ уни кузатиш борган сари қийинлашиб бормоқда. Янги муҳандислик ечими эса сунъий йўлдошлар конструкциясини тубдан ўзгартирмасдан туриб, муаммони ҳал қилиш имконини беради.

Астрофизик Ноэлиа Ноэлнинг сўзларига кўра, бу масала нафақат профессионал астрономларни, балки тунги осмоннинг табиий кўринишини сақлаб қолишни истаган барча инсонларни ташвишга солиши керак. Мазкур тадқиқот муаммони шунчаки қайд этишдан амалий ечимлар босқичига ўтишда муҳим қадам бўлди. Ixbt.com маълумотларига кўра, олимлар энди ушбу қопламани реал коинот шароитида синаб кўришни режалаштиришмоқда.

Коинотдаги навбатдаги синовлар

Лойиҳа доирасидаги кейинги босқич Вантаблакк 310 қопламасини Жовиан-1 сунъий йўлдошига ўрнатиш ва уни орбитага учиришдан иборат. Суррей, Портсмут ва Саутгемптон университетлари ҳамкорлигида амалга оширилаётган ушбу миссия материалнинг коинотдаги экстремал шароитларга чидамлилигини текширади. Шунингдек, ердаги станциялар орқали сунъий йўлдош ёрқинлигининг ўзгариши қанчалик сезиларли бўлиши ўлчанади.

Агар коинотдаги синовлар муваффақиятли якунланса, ўта қора материаллар келажакдаги барча сунъий йўлдош туркумлари учун стандарт ечимга айланиши мумкин. Бу эса SpaceX, Amazon ва бошқа йирик компанияларнинг глобал интернет лойиҳалари билан бир қаторда, фундаментал фаннинг ривожланишига ҳам имкон беради. Ўзбекистонлик ҳаваскор астрономлар ва мутахассислар учун ҳам бу янгилик муҳим, чунки тунги осмоннинг тозалиги илмий кузатувлар сифатига бевосита таъсир кўрсатади.