Росатом ўндан ортиқ кичик AES лойиҳаларини ишлаб чиқмоқда: Ўзбекистон биринчи навбатда

Россиянинг "Росатом" давлат корпорацияси кам қувватли атом электр станциялари (КAES) сегментини кенгайтириш устида фаол иш олиб бормоқда. Айни пайтда компания портфелида турли қувватга эга бўлган ўнга яқин реактор қурилмалари лойиҳалари мавжуд бўлиб, улар глобал энергетика бозорида янги йўналишни шакллантириши кутилмоқда. Бу ҳақда корпорация бош директори Алексей Лихачев маълум қилди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ҳозирги вақтда энг такомиллашган ва амалиётга татбиқ этилган технология сифатида РИТМ реакторлар оиласи кўрилмоқда. Ушбу қурилмалар нафақат атом муз ёрар кемаларида, балки сузувчи ва қуруқликдаги кичик AESларда ҳам қўлланилиши билан аҳамиятлидир. Маълумотларга кўра, бугунги кунга қадар муз ёрар флоти учун 13 та РИТМ реактори тайёрланган бўлиб, яна бир нечтаси йирик конларни энергия билан таъминлаш учун ишлаб чиқариш жараёнида.

Ўзбекистондаги илк лойиҳа ва техник кўрсаткичлар

Ўзбекистон ушбу технологияни жорий этишда минтақада етакчи ўринни эгалламоқда. Лихачевнинг таъкидлашича, жорий йилнинг июн ойида Ўзбекистонда кам қувватли атом электр станциясини қуриш бўйича амалий ишлар бошланган. Мазкур станция учун ҳозирда Россия заводларида иккита РИТМ туркумидаги реакторларни тайёрлаш жараёни жадал кетмоқда.

Умуман олганда, Россия корхоналарида айни вақтда кичик AESлар учун жами 11 та реактор қурилмаси ишлаб чиқарилмоқда. Бу кўрсаткич кичик атом энергетикасига бўлган талаб ортиб бораётганидан далолат беради. Бундай станциялар йирик энергетика тизимларидан узоқда жойлашган ҳудудларни барқарор электр энергияси билан таъминлашда энг мақбул ечим ҳисобланади.

Ўта кичик қувватли станциялар келажаги

"Росатом" фақат ўрта ҳажмли лойиҳалар билан чекланиб қолмасдан, ўта кичик қувватли реакторларни ҳам ривожлантирмоқда. Бу йўналишдаги асосий лойиҳалардан бири "Шельф-М" қурилмасидир. Ушбу реактор 60 йиллик фойдаланиш муддатига мўлжалланган бўлиб, у 10 МВ электр энергияси ва 35 МВ иссиқлик қуввати ишлаб чиқариш имкониятига эга.

"Шельф-М" лойиҳаси бўйича ҳозирда қурилиш графиги тасдиқланган ва майдонларда муҳандислик қидирув ишлари бошлаб юборилган. Шунингдек, ядро ёқилғисининг ресурс синовлари муваффақиятли якунланиб, инвестицияларни асослаш жараёнлари охирига етказилмоқда. Бу каби лойиҳалар тоғ-кон саноати ва чекка ҳудудлардаги саноат объектлари учун автоном энергия манбаи бўлиб хизмат қилади.

Экспертларнинг фикрича, кичик AESларнинг анъанавий йирик станциялардан устунлиги уларнинг тезроқ қурилиши, хавфсизлик даражаси юқорилиги ва ҳудудий эҳтиёжларга мослашувчанлигидадир. Ўзбекистонда ушбу лойиҳанинг амалга оширилиши мамлакат энергетика балансини диверсификация қилиш ва экологик тоза энергия улушини оширишда муҳим қадам бўлади.