Саноатда хавфсизлик инқилоби: Роботлар яқинлашаётганини энди овоз орқали ҳис қилиш мумкин

Замонавий ишлаб чиқариш корхоналарида инсон ва автоматлаштирилган тизимларнинг ёнма-ён ишлаши одатий ҳолга айланди. Бироқ, оғир роботларнинг ҳаракати кўпинча ишчилар учун кутилмаган хавф туғдиради. АҚШнинг Жоржия технология институти олимлари ушбу муаммони ҳал қилиш учун Спҳерепҳонес деб номланган инновацион аудио-тизимни ишлаб чиқдилар. Бу технология роботларнинг ҳаракатини фазовий товуш манзарасига айлантириб, худди қўрқинчли фильмлардаги каби хавфни олдиндан сезиш имконини беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Тадқиқотчиларнинг фикрича, инсон эшитиш қобилияти кўриш аъзоларига қараганда сигналларни тезроқ ва узлуксиз қайта ишлайди. Кинематографияда, хусусан, хоррор жанридаги фильмларда мусиқа орқали хавфнинг яқинлашаётгани томошабинга визуал тасвирдан олдин етказилади. Спҳерепҳонес айнан шу табиий инстинктдан фойдаланади: робот яқинлашганда махсус паст интенсивликдаги оҳанг янграйди ва у объектнинг йўналиши ҳамда тезлигига қараб ўзгариб боради.

Анъанавий сигналлардан фазовий товушга ўтиш

Саноат корхоналарида қўлланиладиган стандарт сигнализация тизимлари кўпинча самарасиз бўлиб қолмоқда. Улар фақат хавф мавжудлигини билдиради, аммо унинг қайси томондан ёки қанчалик тез яқинлашаётгани ҳақида маълумот бермайди. Бундан ташқари, шовқинли муҳитда ишчилар вақт ўтиши билан бундай сигналларга кўникиб қолади ва уларни эътиборсиз қолдира бошлайди. Спҳерепҳонес эса ҳар бир қулоқ атрофида тўртта динамик (олд, орқа, юқори ва паст) жойлашган очиқ турдаги қулоқчинлар ёрдамида уч ўлчамли товуш саҳнасини яратади.

ixbt.com маълумотига кўра, тизимнинг ўзига хослиги шундаки, у оддий наушниклар қила олмайдиган вазифани — товуш манбасини, масалан, пастдан келаётганини ҳам аниқ кўрсатиб бера олади. Бу операторга асосий ишидан чалғимаган ҳолда, атрофидаги вазиятни интуитив равишда назорат қилиш имконини беради. Синовлар давомида иштирокчилар йиғиш ва саралаш ишларини бажариш билан бирга, фақат товушга таяниб роботлар ҳаракатини муваффақиятли кузатиб боришган.

Кенг кўламли истиқболлар

Виртуал реаллик ёрдамида ўтказилган қўшимча тажрибалар кутилмаган натижаларни кўрсатди. Иштирокчилар орқа томондан келаётган товуш манбасига визуал стимулсиз ҳам инстинктив равишда реакция билдиришган. Бу инсон мияси бундай фазовий сигналларни реал таҳдид сифатида қабул қилишини исботлайди. Технологиянинг қўлланиш доираси фақат заводлар билан чекланиб қолмайди.

Олимлар Спҳерепҳонес тизимидан келажакда қуйидаги соҳаларда фойдаланишни режалаштирмоқдалар:

• Видеоўйинларда тўлиқ иммерсив муҳит яратиш;
• Кўриш қобилияти чекланган шахслар учун навигация тизимларини такомиллаштириш;
• Посттравматик стресс бузилиши (ПТСБ) билан оғриган беморларни даволашда терапевтик ёндашувлар;
• Логистика марказларида автоматик юк ташувчилар билан хавфсиз алоқани таъминлаш.

Хулоса қилиб айтганда, ушбу ихтиро инсоннинг эволюцион механизмларига таянади. Янги турдаги мураккаб сигналларни ўрганиш ўрнига, тизим табиатда мавжуд бўлган — товушнинг воқеа-ҳодисадан олдин келиши тамойилидан фойдаланади. Бу эса юқори технологияли ишлаб чиқариш муҳитида хавфсизликни бутунлай янги босқичга олиб чиқиши кутилмоқда.