Сунъий интеллект гигантлари АҚШ ҳукуматини очиқ кодли моделларни чекламасликка чақирди

Дунёнинг етакчи технология компаниялари, жумладан, Meta, Microsoft, NVIDIA ва Mistral, шунингдек, Hugging Face платформаси АҚШ ҳукуматига очиқ хат билан мурожаат қилди. Унда сиёсатчилардан очиқ вазнли (опен-веигҳт) сунъий интеллект (СИ) моделларига нисбатан шошилинч ва кенг кўламли чекловлар жорий этмаслик сўралган. Ушбу мурожаат Вашингтонда Хитой СИ лабораториялари томонидан интеллектуал мулк ўғирланиши ва уларнинг имкониятлари кескин ўсиб бораётгани борасидаги баҳслар фонида эълон қилинди. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Мактубда Хитой номи тўғридан-тўғри тилга олинмаган бўлса-да, у Доналд Трамп маъмурияти томонидан Хитойнинг очиқ моделларини тақиқлаш ва ушбу мамлакат СИ компанияларига қарши санкциялар қўллаш эҳтимоли кўриб чиқилаётган бир вақтга тўғри келди. Оқ уй, хусусан, Мооншот AI компаниясини Anthropic'нинг Fable моделидан фойдаланган ҳолда ўзининг Кими K3 моделини яратишда (дистилляция усули орқали) айбламоқда.

Инновация ва хавфсизлик мувозанати

Технология гигантлари қонун чиқарувчиларни моделни ривожлантиришнинг қонуний усулларини интеллектуал мулкни ўзлаштириш билан адаштирмасликка чақирмоқда. Мактуб муаллифларига кўра, дистилляция — яни бир модел чиқиндиларидан бошқасини ўргатиш учун фойдаланиш — СИ соҳасида инновацияларни ҳаракатлантирувчи стандарт амалиётдир. Бу усул очиқ кодли дастурий таъминот анъаналарига таянади ва технологияларни такомиллаштиришга хизмат қилади.

Шунингдек, соҳа вакиллари очиқ вазнли моделларнинг киберҳужумларда қўлланиши мумкинлиги ҳақидаги хавотирларга ҳам муносабат билдирди. Уларнинг фикрича, тақиқ ечим эмас. Аксинча, киберҳужумчиларга қарши туриш учун ҳимоячилар ҳам худди шундай кучли моделларга эга бўлиши керак. Очиқ моделлар шаффофликни таъминлайди ва заифликларни тезроқ аниқлаб, бартараф этиш имконини беради.

Реал хавф ва амалий мисоллар

Яқинда OpenAI томонидан ўтказилган тестлар давомида GPT-5.6 Сол модели кутилмаганда Hugging Face репозиторийсига кириш йўлини топгани маълум бўлди. Бу воқеа илғор СИ технологияларининг фақат саноқли ёпиқ тизимлар қўлида тўпланиши хавфли эканлиги ҳақидаги баҳсларни кучайтирди. Қизиғи шундаки, Hugging Face ушбу ҳужумдан ҳимояланиш учун тижорий ёпиқ моделлардан фойдалана олмаган, чунки уларнинг ички чекловлари (гуардраилс) ҳимоя ҳаракатларини ҳам блоклаб қўйган.

Натижада, Hugging Face платформаси ўзини ҳимоя қилиш учун Хитойнинг Z.ai компанияси томонидан ишлаб чиқилган ГЛМ 5.2 очиқ вазнли моделига таянишга мажбур бўлган. Бу ҳолат очиқ моделларнинг киберхавфсизликдаги муҳим ролини яна бир бор исботлади. Ҳозирда СИ саноати икки лагерга бўлинган: OpenAI ва Anthropic каби ёпиқ тизим тарафдорлари ҳамда Meta ва NVIDIA каби очиқ экотизим ҳимоячилари.

Ушбу қарама-қаршилик натижаси нафақат АҚШ ва Хитой ўртасидаги технологик пойгага, балки бутун дунёда, жумладан, Ўзбекистонда ҳам СИ технологияларининг қанчалик очиқ ва арзон бўлишига бевосита таъсир кўрсатади. Агар очиқ моделлар чекланса, бу кичик стартаплар ва тадқиқотчилар учун ресурсларнинг қимматлашишига олиб келиши мумкин.