ИТEР лойиҳасида муҳим қадам: Дунёдаги энг йирик термоядро реактори ҳалқаси ёпилди
Франция жанубида барпо этилаётган ИТEР халқаро термоядро лойиҳаси қурилиш майдончасида келажак реакторини йиғишнинг энг муҳим босқичларидан бири якунланди. Муҳандислар токамакнинг марказий шахтасига вакуум камерасининг сўнгги, тўққизинчи секторини ўрнатиб, уни яхлит ҳалқа шаклига келтиришди. Бу воқеа инсониятни чексиз ва тоза энергия манбаи сари яна бир қадам яқинлаштирди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Ушбу гигант конструкция тор — содда қилиб айтганда "булочка" (бублик) шаклида бўлиб, унинг ичида келажакда 100 миллион даражадан юқори ҳароратгача қиздирилган плазма ушлаб турилади. Бу Қуёш марказидаги ҳароратдан ҳам бир неча баробар иссиқроқдир. Тўлиқ йиғилгандан сўнг, вакуум камерасининг умумий вазни қарийб 5000 тоннани ташкил этади.
Муҳандислик санъати ва юқори аниқлик
Ҳар бир сектор шунчаки камера қисми эмас, балки вакуум қобиғи, иссиқлик экранлари ва ўта ўтказувчан магнит тизими элементларини ўз ичига олган мураккаб муҳандислик модулидир. ixbt.com маълумотига кўра, ҳар бир модулнинг баландлиги 11,3 метр, кенглиги 6,6 метр ва вазни тахминан 400 тоннага тенг. Шундай улкан ҳажмга қарамай, барча деталлар заргарлик аниқлигида бирлаштирилиши талаб этилади.Лойиҳа доирасидаги энг катта қийинчилик конструкцияларнинг массасида эмас, балки уларни ўрнатишдаги ўта юқори аниқликда бўлди. Ҳатто минимал даражадаги оғиш ҳам ўта иссиқ плазмани ушлаб турувчи магнит тизимининг ишига халал бериши мумкин. Агар плазма реактор деворларига тегиб кетса, жараён тўхтайди ва қурилма шикастланади.
Вакуум камерасининг тўққизта секторидан тўрттаси Жанубий Кореянинг ҲД Hyundai компанияси томонидан ишлаб чиқарилган. Дастлабки икки сектор 2010-йилда буюртма қилинган эди, кейинчалик Европа пудратчилари ўрнига яна икки модулни тайёрлаш ҳам ушбу компанияга топширилди. 2024-йилга келиб барча конструкциялар ИТEР майдончасига муваффақиятли етказиб берилди.
Келажак энергияси сари йўл
Вакуум камерасини йиғишнинг якунланиши лойиҳанинг асосий босқичларидан бири ҳисобланади. Эндиликда муҳандислар ички тизимларни монтаж қилиш, магнит тизимининг қолган элементларини ўрнатиш ва реакторни илк синовларга тайёрлаш ишларини бошлашади. Бу жараёнлар якунлангач, инсоният тарихидаги энг йирик илмий тажрибалардан бири бошланади.ИТEР лойиҳаси етти иштирокчи — Европа Иттифоқи, АҚШ, Россия, Хитой, Япония, Ҳиндистон ва Жанубий Корея ҳамкорлигида амалга оширилмоқда. Лойиҳанинг асосий мақсадлари қуйидагилардан иборат:
- Узоқ муддатли бошқариладиган термоядро синтезини намойиш этиш;
- Тижорий термоядро электр станцияларини яратиш учун технологик асос яратиш;
- Экологик тоза ва деярли тугамайдиган энергия манбасига эга бўлиш.
Изоҳлар 0
…