СEРН нейтрино детектори прототипини 300 минг вольт кучланишда синовдан ўтказмоқда

Илмий-тадқиқот марказлари олам сирларини очиш йўлида навбатдаги муҳим қадамни ташлади. ixbt.com маълумотига кўра, СEРН майдончаларида келажакдаги йирик ДУНE (Деэп Ундергроунд Неутрино Эхперимент) халқаро илмий лойиҳаси учун мўлжалланган детектор прототипини синовдан ўтказиш бошланди. Олимлар қурилмага тахминан 300 минг вольт кучланиш бериб, унинг экстремал шароитлардаги чидамлилигини текширмоқдалар. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

АҚШ Энергетика вазирлигига қарашли Ферми номидаги Миллий тезлатгич лабораторияси (Фермилаб) бошчилик қилаётган ушбу улкан лойиҳанинг асосий мақсади Катта портлашдан кейин коинотда нима сабабдан антивемишликка нисбатан модда сезиларли даражада кўп қолганини аниқлашдан иборат. Ушбу фундаментал саволга жавоб топиш юлдузлар, сайёралар ва умуман ҳаётнинг мавжудлик сабабларини тушунтиришга ёрдам бериши кутилмоқда.

Инқилобий конструкция ва ўта юқори кучланиш

Ҳозирги вақтда синовлар ПротоДУНE Вертикал Дрифт деб номланган тўла миқёсли прототип ёрдамида амалга оширилмоқда. Тадқиқотчилар янги конструкцияда анъанавий симли ўқиш элементларидан воз кечиб, саноат босма платаларига ўтишди. Бундай ёндашув детекторлар ишлаб чиқаришни сезиларли даражада соддалаштиради, бутловчи қисмлар сонини камайтиради ҳамда нейтрино ўзаро таъсирларини янада самаралироқ қайд этиш имконини беради.

Шу билан бирге, янги схеманинг ўзига хос хусусияти мавжуд бўлиб, бунда электронлар тизимга етиб боргунга қадар суюқ аргон ичида деярли икки баробар кўпроқ масофани босиб ўтиши талаб этилади. Ушбу жараён ҳеч қандай йўқотишларсиз кечиши учун детектор ичида ўта кучли электр майдонини яратиш зарур. Муҳандислар айнан шу боис ускунани 300 киловольт атрофидаги зўриқиш остида синамоқдалар.

Ерости лабораторияси ва ўн йилликлар учун кафолат

Лойиҳанинг техник раҳбарларидан бири Стив Кеттеллнинг сўзларига кўра, мутахассислар тизимни атайлаб чекланган ва экстремал режимларда ишлатиб кўрмоқдалар. Агар синов жараёнида электр тешилишлари юзага келса, бу конструкциянинг заиф нуқталарини олдиндан аниқлаб олиш ҳамда ускунанинг ўн йиллаб узлуксиз ишлашига ишонч ҳосил қилиш имконини беради.

Мазкур ишонч захираси ўта муҳим аҳамиятга эга, чунки қурилиш якунлангач, асосий ДУНE детекторлари АҚШнинг Жанубий Дакота штатидаги Санфорд ерости тадқиқот лабораториясида қарийб 1,5 километр чуқурликда ўрнатилади. Резервуарлар суюқ аргон билан тўлдирилгандан сўнг ускунага хизмат кўрсатиш имкони чекланган бўлади, шу боис барча потенциал муаммоларни олдиндан бартараф этиш талаб этилади.

Иш жараёнида ДУНE атомларнинг нейтрино билан энг кам учрайдиган тўқнашувларини қайд этиб, олимларга мазкур зарраларнинг энергияси, ҳаракат йўналиши ҳамда турини аниқлаш имконини беради. Қолаверса, қурилма ўта янги юлдузлар портлашидан келиб чиқадиган нейтрино оқимини ёруғлик Ерга етиб келишидан олдинроқ қайд этиши мумкин. Жорий йилнинг кузига қадар давом этадиган синовлар муваффақиятли якунланса, мазкур технология келгуси ўн йилликлардаги энг йирик физика тажрибаларининг пойдеворига айланади.