Google Ресеарч олимлари мевали чивин миясини тўлиқ карталаштирди

ixbt.com маълумотига кўра, Google Ресеарч тадқиқотчилари илк бор вояга етган эркак мевали чивин (Дросопҳила меланогастер) миясининг тўлиқ коннектомини — нерв ҳужайралари орасидаги боғланишларнинг батафсил схемасини олишга муваффақ бўлишди. Ўн йил давом этган ушбу улкан лойиҳа доирасида олимлар нафақат мияни, балки инсон орқа миясига функционал ўхшаш бўлган қорин нерв занжирини ҳам тўлиқ хариталаштирдилар. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Янги харитага жами 166 мингдан ортиқ нейрон ва 125 миллионга яқин синаптик боғланишлар киритилди. Ушбу маълумотлар сигналлар йўлини тўғридан-тўғри миядан тортиб, тана ҳаракатини бошқарувчи нейронларгача кузатиб бориш имконини беради. Тадқиқотчи гуруҳ чивин мияси ва танасини миллионлаб юпқа бўлакларга бўлиб чиқиб, уларнинг ҳар бирини электрон микроскопия ёрдамида ўрганди.

Сунъий интеллект ёрдамида уч ўлчамли реконструкция

Ҳисоблаш усуллари ва сунъий интеллект технологиялари миллионлаб икки ўлчамли тасвирларни ягона уч ўлчамли нерв тизими реконструкциясига бирлаштиришда муҳим рол ўйнади. Шундан сўнг якуний харита қўшимча равишда текширилиб, белгилаб чиқилди. Ҳосил бўлган тузилма визуал-мотор йўлларни, жумладан, эркакларнинг жуфтлашиш хатти-ҳаракатларини қайта ишлаш билан боғлиқ ўзига хос нейрон турларини аниқ кўрсатиб берди.

Мутахассисларнинг таъкидлашича, мазкур тадқиқот эркаклар ва урғочилар нерв тизимидаги фарқларни чуқур ўрганиш учун асос яратди. Аксарият нейрон турлари ҳар икки жинсда бир хил бўлса-да, баъзи ҳужайралар фақат биттасида учрайди. Бундан ташқари, бир хил турдаги нейрон бошқа-бошқа қўшни ҳужайралар билан боғланган ҳолатлар ҳам аниқланган.

Келажакдаги илмий тадқиқотлар учун пойдевор

Эркак чивин харитаси урғочи дросопҳила коннектомини тўлдириб, икки жинс нерв тизимини тизимли таққослаш имконини берди. Ҳозирнинг ўзида ушбу харита асосида чивинлар кўриши, таъм билиш тизими ва ижтимоий хулқ-атворига бағишланган учта илмий тадқиқот эълон қилинди.

Муаллифлар ушбу маълумотлар базасидан келгусидаги тажрибалар учун пойдевор сифатида фойдаланишни режалаштирган. Дрозофила биологияда қисқа ҳаёт сикли ва яхши ўрганилган генетикаси туфайли асосий модел организм бўлиб қолмоқда, эндиликда эса у мия фаолиятини ҳужайра даражасида ўрганишда муҳим аҳамият касб этмоқда.