АҚШ халқаро ёрдамни жалб қилган ҳолда янги космик дастурни бошлади

АҚШ Давлат котиби Марко Рубио Лима шаҳрида Спасе Каталйст Партнершип (СКП) деб номланган янги ташаббус эълон қилинди. Ушбу Давлат департаменти дастури хорижий ҳукуматлар ҳамда космик агентликларнинг Америка фуқаролик ва тижорат космик секторига кириш имкониятларини сезиларли даражада кенгайтиришга қаратилган. Дастур доирасида халқаро ҳамкорликни кучайтириш билан бирга, АҚШнинг космик технологиялари ва саноати учун янги бозорлар очиш кўзда тутилган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com маълумотига кўра, мазкур ташаббуснинг илк лойиҳаси икки йилга мўлжалланган бўлиб, унинг қиймати 6,5 миллион долларни ташкил этади. Маблағлар Перу жановидаги олис қишлоқ ҳудудларини замонавий сунъий йўлдош интернет тармоғига улашга йўналтирилади. Бироқ ҳозирча ушбу ҳудудларда алоқа хизматларини айнан қайси Америка компанияси тақдим этиши маълум қилинмаган.

Artemis дастури ва янги ёндашув

Янги СКП дастурида иштирок этиш шартлари қатъий белгиланган бўлиб, унга фақат Artemis битимларини имзолаган давлатларгина қўшила олади. Масалан, Перу мазкур келишувга 2024-йилда расман қўшилиб, унинг 41-иштирокчисига айланган эди. Айнан шу омил мамлакатнинг янги космик шериклик лойиҳасининг биринчи манзилига айланишини таъминлади.

Давлат департаменти вакилларининг таъкидлашича, ушбу дастурнинг ўзига хос жиҳати шундаки, идора тарихда илк бор хорижий ёрдам маблағларини мувофиқлаштирилган форматда айнан Америка космик саноати манфаатларига хизмат қиладиган лойиҳаларга йўналтирмоқда. Бу эса давлат сиёсати ва тижорат компаниялари имкониятларини ўзаро уйғунлаштириш учун муҳим қадам ҳисобланади.

Молиялаштириш механизми ва геосиёсий фон

Ҳозирча Спасе Каталйст Партнершип дастурининг умумий бюджети аниқ белгиланмаган. Давлат департаменти келгусида ҳар бир алоҳида лойиҳа учун АҚШ Конгресси билан биргаликда турли хил ташқи ёрдам манбаларини жалб қилишни режалаштирмоқда. Шунингдек, дастурни амалга ошириш жараёнида NASA билан яқиндан ҳамкорлик қилиниши алоҳида урғу билан таъкидланмоқда.

Мутахассисларнинг фикрича, ушбу дастурнинг ишга туширилиши Лотин Америкаси минтақасида Хитойнинг космик таъсири кескин ортиб бораётган бир даврга тўғри келди. Хусусан, Пекин аллақачон Аргентина Патагониясида узоқ космик алоқа станциясини ўрнатган ҳамда Боливия ва Венесуэла учун махсус сунъий йўлдош дастурларини амалга ошириб келмоқда.

Шунга қарамай, СКП иштирокчиларига хитойлик етказиб берувчилар билан ҳамкорлик қилиш қатъий тақиқланмаган. Вашингтон ўз навбатида чекловлар орқали эмас, балки юқори сифатли технологиялар, ишончли стандартлар ҳамда ўзига хос ечимлар эвазига рақобат қилишни мақсад қилган.