NASA Ойдаги тадқиқотлар учун сунъий интеллектга эга учта роверни жўнатади

NASA космик агентлиги Ердан туриб тўғридан-тўғри бошқарувсиз Ой юзасини биргаликда ўрганувчи КАДРE (Кооперативе Аутономоус Дистрибутед Роботик Эхплоратион) лойиҳасини амалга оширишга ҳозирлик кўрмоқда. Ixbt.com нашрининг хабар беришича, ушбу инновацион миссия доирасида учта автоном ровер 2026-йилда Ернинг табиий йўлдошига йўл олади ва инсон аралашувисиз мустақил равишда илмий вазифаларни бажаради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Янги миссиянинг асосий мақсади бир нечта кичик аппаратларнинг сунъий интеллект ва ўзаро алоқа ёрдамида Ердаги операторларнинг доимий буйруқларисиз мувофиқлашган ҳолда ҳаракатланишини синовдан ўтказишдир. Ҳар бир кичик робот махсус қуёш панеллари, замонавий камералар ҳамда мустақил равишда қарор қабул қилиш имконини берувчи кучли ҳисоблаш тизими билан жиҳозланмоқда.

Ойда мустақил ҳаракатланиш ва вазифаларни тақсимлаш

Режаларга кўра, учта ровер Ойнинг кўринадиган томонидаги Ўсмонлар океани ҳудудида жойлашган Реинер Гамма минтақасига қўнади. Шундан сўнг улар камералар ва георадар ёрдамида Ой юзаси ҳамда унинг остидаги қатламларни чуқур тадқиқ этишни бошлайди. Қурилмалар қачон ҳаракатланиш, қайси йўналишни танлаш ва тўсиқларни қандай четлаб ўтишни ўзлари мустақил ҳал қилади.

Мутахассисларнинг тушунтиришича, операторлар роботларга фақат «маълум бир ҳудудни тадқиқ қилиш» каби умумий вазифани юклайди, холос. Шундан кейин роверлар мавжуд ресурслар ва шароитдан келиб чиққан ҳолда ҳудуд ҳамда иш ҳажмини ўзаро тақсимлаб олади. Ҳар бир аппарат ўзига хавфсиз йўл чизиб, бошқа қурилмалар билан базавий станция орқали маълумот алмашади.

Экстремал шароитлар ва техник ечимлар

Ойда атмосфера қатлами мавжуд эмаслиги сабабли қурилмалар кучли қуёш нурланишига дуч келади, кундузги ҳарорат эса сиртда 114 даражагача кўтарилиши мумкин. Бундан ташқари, мустақил навигация учун зарур бўлган ҳисоб-китоблар ҳам қўшимча иссиқлик чиқаради. Шу боис муҳандислар роверлар ишлашини махсус 30 дақиқали сиклларга бўлиб чиққан.

Фаолият давридан сўнг аппаратлар қизиб кетмаслик учун вақтинча ўчади, совиб олади ва қуёш нури ёрдамида аккумуляторларини қувватлайди. Қайта ишга тушгач, улар яна ўзаро алоқага чиқиб, ишни давом эттиради. 14 кунга мўлжалланган ушбу қисқа муддатли миссия ҳақиқий ой шароитида гуруҳ бўлиб ишлаш қобилиятини тўлиқ текширувдан ўтказишга хизмат қилади.

Мазкур лойиҳа NASAнинг аввалги Марс дастурларидаги ютуқларига асосланади. Жумладан, Perseverance марсоходининг 90 фоиздан ортиқ ҳаракатлари аллақачон автоном тарзда бажарилади, бироқ умумий йўналиш ҳали ҳам ерлик мутахассислар томонидан белгиланади. Ойда эса КАДРE янги босқичга кўтарилиб, бир нечта қурилма биргаликда нафақат йўл топиши, балки умумий илмий вазифани ўзаро бўлишиб бажариши керак бўлади.