The Guardian газетаси Чикагодаги Руш университети тиббиёт маркази олимлари томонидан ўтказилган тадқиқотга таяниб хабар беришича, ўқиш, ёзиш ва тилларни ўрганиш деменция хавфини деярли 40% га камайтириши мумкин.
Тадқиқотчилар тадқиқот бошида деменциядан холи бўлган 80 ёшли 1939 кишини саккиз йил давомида кузатиб боришди. Иштирокчилар ўзларининг когнитив фаоллиги ва таълим ресурслари ҳақида сўровномаларни тўлдиришди. Масалан, респондентлардан болалигида китоб ўқиганми, чет тилларини ўрганганми ва бугунги кунда ҳам ўқиш ва ёзишни давом эттирадими, деб сўрашди.
Тадқиқот давомида 551 респондент Алтсгеймер касаллигига чалинган ва 719 нафарида енгил когнитив бузилиш ривожланган. Натижалар Neurology журналида чоп этилган. Когнитив бойитиш даражаси юқори бўлган одамлар орасида 21% Алтсгеймер касаллигига чалинган, когнитив иш юки паст бўлганлар орасида эса бу кўрсаткич 34% ни ташкил этган. Бундан ташқари, биринчи гуруҳда касаллик ўртача 94 ёшда, иккинчи гуруҳда эса 88 ёшда ривожланган.
Тадқиқотчилар тадқиқот охиригача омон қолмаган иштирокчиларни ҳам текширишди. Таъкидланишича, кўпроқ ютуқларга эга бўлганларнинг хотираси ва фикрлаш қобилияти яхшироқ бўлган ва бу кўникмалар ўлимдан олдин секинроқ пасайган.
"Натижалар далда берувчи ва ақлий рағбатлантирувчи фаолиятда мунтазам иштирок этиш когнитив функтсия учун фойдали бўлиши мумкинлигини кўрсатади. Кутубхоналар ва умрбод ўрганишга бўлган муҳаббатни уйғотишга мўлжалланган эрта таълим дастурлари каби бойитиш муҳитларига киришни кенгайтиришга давлат инвестициялари деменция тарқалишини камайтириши мумкин", дейди тадқиқотнинг ҳаммуаллифи Андреа Заммит.
The Guardian нашрининг ёзишича, деменция ҳозирда бутун дунё бўйлаб соғлиқ учун энг жиддий таҳдидлардан бири ҳисобланади. Олимлар 2050 йилга келиб деменция билан касалланган одамлар сони уч баравар кўпайиб, бутун дунё бўйлаб 150 миллиондан ошишини башорат қилмоқда. Мутахассисларнинг таъкидлашича, бу келажакдаги соғлиқни сақлаш ва ижтимоий ёрдам тизимларига жиддий ва тез ўсиб бораётган таҳдид солади ва бу муаммо ҳар бир мамлакатга таъсир қилади.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
