Олимлар семизликнинг мияга яширин хавфини аниқлади

Луизиана штати университети олимлари узоқ йиллар давомидаги семизлик ўрта ёшда мия саломатлигининг ёмонлашиши билан боғлиқлигини аниқлади. Тадқиқотга кўра, клиник семизлик кузатилган одамларда миянинг майда қон томирлари шикастланишини кўрсатувчи белгилар икки баравар кўп учрайди. Натижалар Neurology Open Access журналида эълон қилинди.

Тадқиқотда 1972 йилда бошланган «Bogalusa Heart Study» лойиҳасининг 190 нафар иштирокчиси қатнашган. Уларнинг соғлиғи 1985 йилдан буён кузатилган, мия МРТ текширувлари эса 2017–2025 йилларда, иштирокчиларнинг ўртача ёши 56,5 ёш бўлганида ўтказилган. Қатнашчиларнинг 133 нафарида, яъни 70 фоизида ҳаётининг муайян даврида клиник семизлик кузатилган.

Олимлар фақат тана вазни индексидан эмас, балки «The Lancet» комиссияси мезонларидан ҳам фойдаланиб, метаболик жиҳатдан соғлом семизликни моддалар алмашинуви бузилишлари билан кечадиган клиник семизликдан ажратган.

Натижалар шуни кўрсатдики, инсон клиник семизлик билан қанчалик узоқ яшаган бўлса, унинг миясида оқ модда гиперинтенсивлиги деб аталувчи белгилар шунчалик кўп бўлган. МРТда ёрқин нуқталар кўринишида намоён бўладиган бу белгилар миянинг майда қон томирларидаги шикастланишлар билан боғлиқ. 50 ёшдан ошган, клиник семизликдан азият чеккан одамларда бундай белгилар ҳеч қачон семизлик кузатилмаган иштирокчиларга қараганда икки баравар кўп аниқланган.

«Ўнлаб йиллар давомида клиник семизликка кўпроқ дучор бўлган одамларнинг ўрта ёшда мия саломатлиги ёмонроқ бўлган», — деди тадқиқот раҳбари Оуэн Кармайкл.

Мутахассислар бу ҳолат юқори қон босими, диабет ва ёғлар алмашинувининг бузилиши билан боғлиқ бўлиши мумкинлигини таъкидламоқда. Бундан ташқари, организмдаги яллиғланиш жараёнлари ва инсулинга чидамлилик ҳам миянинг қон томирларига таъсир кўрсатиши эҳтимолдан холи эмас.

Бироқ тадқиқот кузатув хусусиятига эга бўлиб, семизлик бевосита мия шикастланишига сабаб бўлишини исботламайди. Иштирокчилар сони камлиги ва МРТ текшируви фақат бир марта ўтказилгани ҳам тадқиқотнинг чекловлари ҳисобланади.

Олимлар миядаги бундай белгилар деменция ёки фикрлаш қобилияти бузилганини англатмаслигини қайд этган. Шунга қарамай, натижалар узоқ давом этган клиник семизлик миянинг қон томирлари саломатлиги учун хавф омили бўлиши мумкинлигини кўрсатади.