Eron atrofidagi keskin vaziyat yanada nozik bosqichga o‘tgan bir paytda, mamlakatdagi oliy hokimiyat taqdiri bilan bog‘liq yangi xabarlar katta muhokama uyg‘otdi. DW manbalariga tayanib tarqalgan ma’lumotlarga ko‘ra, o‘ldirilgan Ali Xominaiyning o‘g‘li Mo‘jtaba Xominaiy Eronning yangi oliy rahbari etib tanlangan bo‘lishi mumkin. Aytilishicha, bu qaror shia ruhoniylarining yuqori qatlamini ifodalovchi 88 a’zodan iborat “Ekspertlar kengashi” tomonidan qabul qilingan. Biroq ayni paytda eng muhim nuqta shuki, bu xabar hozircha Eron rasmiylari va davlat ommaviy axborot vositalari tomonidan rasman tasdiqlanganicha yo‘q.
Tarqalgan ma’lumotlarda Mo‘jtaba Xominaiyni saylash qarori Islom inqilobi muhofizlari korpusi bosimi ostida qabul qilingani ham tilga olinmoqda. Bu da’vo, tabiiyki, xabarning siyosiy og‘irligini yanada oshirmoqda. Chunki agar bu rost bo‘lsa, Erondagi hokimiyat almashinuvi faqat diniy-siyosiy jarayon emas, balki xavfsizlik tuzilmalari ta’siri ostida kechayotgan o‘ta nozik qayta taqsimot sifatida ham baholanishi mumkin. Lekin bu jihat ham hozircha mustaqil va rasmiy tasdiq olgan emas, shuning uchun unga ehtiyotkorlik bilan yondashish to‘g‘ri bo‘ladi.
Ali Xominaiy halok bo‘lganidan keyin Eronda vaqtinchalik boshqaruv masalasi ham dolzarb bo‘lib qoldi. Ochiq manbalarda va tahlillarda, hozir mamlakatni o‘tish davrida bir necha yuqori martabali shaxs ishtirokidagi vaqtinchalik mexanizm boshqarib turgani haqida xabarlar bor. Shu bois yangi oliy rahbar masalasi Eron uchun faqat ramziy emas, balki butun davlat tizimining barqarorligiga ta’sir qiladigan hal qiluvchi masalaga aylandi.
Eslatib o‘tish joiz, Eronda oliy rahbar lavozimi mamlakatdagi eng yuqori va eng ta’sirli siyosiy-diniy maqom hisoblanadi. Ushbu lavozimga tayinlash vakolati “Ekspertlar kengashi” deb ataladigan organ qo‘lida bo‘lib, u 88 nafar a’zodan tashkil topgan. Bu tuzilma har sakkiz yilda saylanadi va aynan shu organ mamlakatning eng yuqori rahbarini belgilaydi. Shu jihatdan qaraganda, agar Mo‘jtaba Xominaiy haqidagi xabarlar tasdiqlansa, bu Eron tarixidagi eng bahsli va eng shov-shuvli hokimiyat almashinuvlaridan biri bo‘lishi mumkin.
Bu orada mamlakatning o‘zidagi vaziyat ham juda og‘ir. 28 fevraldan beri AQSH va Isroilning Eron hududiga bergan zarbalari, undan keyingi javob hujumlari va rahbariyatga qaratilgan zarbalar tufayli mamlakat ichida ham, mintaqada ham bosim keskin kuchaygan. Reuters 1-mart kuni Eron davlat mediasi Ali Xominaiyning o‘limi haqida xabar berganini yozgan edi. Demak, hozirgi hokimiyat masalasi oddiy siyosiy almashinuv emas, balki urush sharoitida kechayotgan favqulodda jarayondir.
Qisqasi, Mo‘jtaba Xominaiyning oliy rahbar etib saylangani haqidagi xabarlar juda katta siyosiy ahamiyatga ega. Ammo hozircha ularni to‘liq tasdiqlangan fakt sifatida emas, balki kuchli va jiddiy, lekin rasmiy tasdiq kutayotgan ma’lumot sifatida qabul qilish to‘g‘riroq. Agar bu xabar tasdiqlansa, Erondagi hokimiyat tizimi yangi bosqichga o‘tadi. Agar tasdiqlanmasa, demak, mamlakat ichidagi vorislik masalasi hali ham ochiq qolmoqda. Hozircha esa bitta narsa aniq: Tehrondagi hokimiyat uchun kurash endi butun dunyo diqqat markazida turibdi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
