Yo‘llardagi maxfiy alifbo: Har bir haydovchi bilishi shart bo‘lgan 8 ta norasmiy ishora

Katta trassalarda va shahar ko‘chalaridagi tig‘iz harakatda haydovchilar bir-biri bilan nafaqat yo‘l harakati qoidalari, balki yillar davomida shakllangan maxsus «ishoralar tili» orqali ham muloqot qiladi. Ovozli signal, chiroqlar yonib-o‘chishi va oddiy qo‘l harakatlari yo‘lda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan halokatlarning oldini olishga, hurmat ko‘rsatishga hamda noqulay vaziyatlardan ogohlantirishga yordam beradi.

Yo‘lda o‘zingizni ishonchli his qilish va boshqa haydovchilarning niyatlarini bir soniyada tushunish uchun xizmat qiladigan eng ommabop 8 ta ishora quyidagilardir.

Yorug‘lik chiroqlari (faralar) orqali beriladigan muhim signallar

Avtomobilning old va orqa chiroqlari yo‘ldagi eng samarali aloqa vositasi hisoblanadi:

• Qisqa bir martalik chiroq yoqib-o‘chirish: Chorrahalarda yoki tor yo‘llarda qarama-qarshi kelgan haydovchiga nisbatan «o‘tib keting, sizga yo‘l beryapman» degan ma’noni bildiradi;

• Ketma-ket bir necha marta chiroqni yoqib-o‘chirish: Qarshidan kelayotgan mashinalar uchun muhim ogohlantirish bo‘lib, «oldinda xavf, YTH yoki nazorat posti bor, tezlikni kamaytiring» deganidir;

• Orqadan kelib chiroqni yoqish: Oldindagi past tezlikda ketayotgan mashinaga «iltimos, yo‘l bo‘shating yoki o‘ng qatorga o‘ting» ma’nosida beriladigan signal;

• «Avariyka» (favqulodda to‘xtash chirog‘i): Yo‘l berib yuborgan, qatorga kirishga imkon yaratgan haydovchiga nisbatan 1–2 soniyaga yoqib o‘chirish orqali bildiriladigan eng mashhur «rahmat» (minnatdorlik) ramzi;

• Oldindagi mashinaning chap burilish chirog‘ini yoqib turishi: Ayniqsa tor yo‘lda yuk mashinasi orqasidan ketayotganingizda ushbu chiroqning yonib turishi «oldinda qarshi oqim bor, hozir quvib o‘tish xavfli, kutib turing» degan ogohlantirishni anglatadi.

Tovush va qo‘l harakatlari bilan muloqot

Ba’zi vaziyatlarda qo‘l ishoralari yoki qisqa signallar so‘zsiz kelishuvga xizmat qiladi:

• Bir marta qisqa signal berish: Jahl bilan bosiladigan uzun signaldan farqli ravishda, bir lahzalik yengil signal tanish-bilish yoki hamkasb haydovchiga salomlashish va minnatdorlik bildirishni anglatadi;

• Qo‘l bilan yo‘l chetini ko‘rsatish: Boshqa bir haydovchi siz tomonga qarab yo‘l chekkasiga ishora qilsa, avtomobilingizda biror texnik nosozlik (masalan, shina teshilishi yoki suyuqlik oqishi) paydo bo‘lganini va to‘xtab tekshirib olish lozimligini bildiradi;

• Kaft bilan havoga (pastga-yuqoriga) urish harakati: Odatda avtomobilning orqa yukxonasi (bagaj) chala yopilgani yoki ochiq qolgani haqida ogohlantiruvchi ko‘rgazmali ishora hisoblanadi.

Ushbu norasmiy belgilarni bilish yo‘ldagi madaniyatni oshiradi, ortiqcha asabbuzarliklarning oldini oladi va harakat ishtirokchilari o‘rtasidagi o‘zaro hurmat muhitini mustahkamlaydi.