Yaqin Sharqdagi siyosiy taranglik yangi pallaga kirdi. AQSH prezidenti Donald Tramp Eron rasmiylarining «qatʼiy talablar»ni bajarishdan bosh tortgani sababli Islomobodda rejalashtirilgan muhim diplomatik missiyani toʻxtatishga buyruq berdi. Zamin.uz jahon siyosatidagi ushbu keskin burilish va uning ortida turgan sabablarni tahlil qiladi.
Pokistondagi muvaffaqiyatsiz uchrashuv
Dastlabki rejaga koʻra, Vashington Tehron bilan muloqot oʻrnatish uchun Pokiston poytaxtiga maxsus vakil Stiv Uitkoff va prezidentning kuyovi Jared Kushnerni yuborishi kerak edi. Islomobod vositachiligida oʻtishi kutilgan ushbu uchrashuvdan maqsad ikki davlat oʻrtasidagi ziddiyatlarni yumshatish boʻlgan. Biroq Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Araqchi Pokiston bosh vaziri Shahboz Sharif bilan muloqotdan soʻng, AQShning «maksimalist talablari»ga aslo boʻysunmasligini bildirib, Islomobodni tark etdi.
Trampning keskin munosabati: «Shunchaki qoʻngʻiroq qiling!»
Amerika yetakchisi ijtimoiy tarmoqlardagi posti orqali Eron rahbariyatini keskin tanqid ostiga oldi. Uning fikricha, Tehron ichida kuchli tartibsizliklar hukm surmoqda va kim qaror qabul qilishi nomaʼlum.
«Sayohat uchun juda koʻp vaqt va kuch sarflandi! Bizda barcha kartalar mavjud, ularda esa hech vaqo yoʻq. Agar ular haqiqatdan ham gaplashmoqchi boʻlsa, shunchaki telefon qilishlari kifoya!» — deya taʼkidladi Tramp.
Global energiya bozori va harbiy vaziyat
Hozirda ikki davlat oʻrtasida joriy yilning 28 fevralida boshlangan ziddiyatdan soʻng ilk bor qisqa muddatli sulh amal qilmoqda. Biroq mintaqadagi vaziyat hamon xavotirli:
Hoʻrmuz boʻgʻozi: Dunyo neft tashish zanjirining beshdan bir qismi oʻtadigan ushbu hududdagi toʻsiqlar energiya narxlarining oshishiga sabab boʻlmoqda.
Isroil-Livan mojarosi: Sulhga qaramay, Isroil Livan janubidagi «Hizbulloh» pozitsiyalariga zarba berishda davom etmoqda. Eron esa muzokaralardan oldin ushbu hujumlarni toʻxtatishni talab qilmoqda.
Shu bilan birga, ayrim ijobiy alomatlar ham koʻzga tashlanmoqda. Masalan, Tehrondagi Xomeyni aeroportidan Saudiya Arabistoni, Turkiya va Ummon yoʻnalishlarida aviaqatnovlar qayta tiklandi.
Kelajak qanday boʻladi?
AQSH mudofaa vaziri Pit Xegsetning soʻzlariga koʻra, agar Eron yadroviy ambitsiyalaridan voz kechsa, «qulay kelishuv darvozalari» hamon ochiq. Ammo hozircha ikki tomon ham oʻz pozitsiyasidan qaytish niyatida emasdek koʻrinmoqda.
Aziz mushtariylar, sizningcha, Eron va AQSH oʻrtasidagi bu til topisha olmaslik jahon iqtisodiyotiga yana qanday taʼsir koʻrsatishi mumkin? Trampning «barcha kartalar bizda» degan fikriga qoʻshilasizmi?
Dunyo siyosati va geosiyosiy oʻzgarishlarni Zamin.uz saytida kuzatishda davom eting.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
