Qirgʻiziston siyosiy maydonida chinakam «zilzila» yuz berdi. Mamlakatning eng qudratli shaxslaridan biri, milliy xavfsizlik tizimini uzoq vaqt boshqargan Qamchibek Tashiyev endi qonun oldida javob berishiga toʻgʻri keladi. Bir paytlar korrupsiyaga qarshi ayovsiz kurash eʼlon qilgan «general» bugun oʻzi ogʻir jinoyatlarda gumon qilinmoqda. Zamin.uz qoʻshni davlatdagi ushbu shov-shuvli jarayonning tafsilotlarini oʻrgandi.
Kutilmagan jinoiy ish va tergov
Qirgʻiziston Milliy xavfsizlik davlat qoʻmitasining sobiq raisi Qamchibek Tashiyevga nisbatan rasmiy ayblov eʼlon qilindi. U davlat hokimiyatini kuch ishlatish yoʻli bilan qoʻlga kiritishga urinish va mansab vakolatlarini suiisteʼmol qilishda ayblanmoqda. Hozirda siyosatchiga nisbatan «hech qayoqqa ketmaslik» haqida tilxat olinib, ehtiyot chorasi qoʻllangan. Mazkur ish bilan mamlakat Ichki ishlar vazirligi shugʻullanmoqda.
Tashiyevning javobi: «Men aybdor emasman»
Soʻroq jarayonlaridan soʻng Tashiyev ijtimoiy tarmoqlar orqali oʻz tarafdorlariga murojaat qildi. U oʻz aybini mutlaqo tan olmayapti va sud jarayonida haqiqat qaror topishiga ishonch bildirmoqda.
«Men oʻzimga nisbatan qoʻzgʻatilgan jinoiy ish yuzasidan sizlarga murojaat qilishim kerak deb hisobladim. Ushbu jinoiy ishda oʻzimni toʻlaqonli himoya qilish imkoniyatiga egaman. Men aybdor emasman va, Xudo xohlasa, oqlanaman. Aybdorlar jazolanadi, aybsizlar oqlanadi, chunki davlatimiz rahbari mamlakatimizda adolatli sud tizimini yaratish uchun harakat qilmoqda», – deya yozgan siyosatchi Facebook ijtimoiy tarmogʻidagi sahifasida. Shuningdek, u muxlislarini har qanday namoyishlardan tiyilishga va faqat qonun doirasida harakat qilishga chaqirdi.
Tandemning parchalanishi: Doʻstlik nihoyasiga yetdimi?
Sadir Japarov va Qamchibek Tashiyev oʻn yildan ortiq vaqt davomida ajralmas siyosiy sheriklar hisoblanar edi. 2020 yilgi inqilobdan soʻng ular birgalikda davlat jilovini qoʻlga olishgandi. Biroq, soʻnggi voqealar ushbu «temir tandem»da jiddiy darz ketganini koʻrsatmoqda.
Joriy yilning fevral oyida Tashiyevning kutilmaganda lavozimidan ozod etilishi koʻpchilikda savollar uygʻotgan edi. Deputat Elvira Surabaldiyevaning taʼkidlashicha, bunga Tashiyevning davlat toʻntarishini tashkillashtirishga boʻlgan intilishi sabab boʻlgan boʻlishi mumkin.
«Prezident – bagʻri keng odam. Prezidentga hozir juda qiyin, chunki yaqin doʻsti uni lavozimidan chetlatishga uringan. Katta ehtimol bilan, bu Tashiyev ishdan boʻshatilishining asosiy sababi boʻlgan», – degan deputat.
Prezident Japarov ham oʻz intervyularida qonun oldida har qanday doʻstlik va qarindoshlik ikkinchi darajada ekanini, haqiqatni tergov aniqlashini bildirgan.
Siyosiy reytinglar jangi
Tahlilchilarning fikricha, bu keskinlik ortida siyosiy nufuz talashish ham turibdi. Soʻnggi soʻrovnomalar Tashiyevning reytingi 22 foizgacha koʻtarilganini, Japarovga boʻlgan ishonch esa 35-38 foiz atrofida ekanini koʻrsatgan. 2027 yilgi prezidentlik saylovlari yaqinlashayotgan bir paytda, bunday raqobat vaziyatni yanada chigallashtirmoqda.
Mamlakatda hali rasman prezidentlik poygasi boshlanmadi, ammo ayrim siyosatchilar allaqachon muddatidan oldingi saylovlar oʻtkazish tashabbusini ilgari sura boshladi.
9 fevral kuni, Tashiyev ishdan boʻshatilishidan bir kun oldin Japarov va Qirgʻiziston parlamenti spikeri Nurlanbek Turgʻunbek uuluga «zudlik bilan yangi prezidentlik saylovini oʻtkazish tashabbusi bilan chiqish» haqidagi murojaat kelib tushadi. Hujjatni 75 kishi imzolagan, ular orasida mamlakatning sobiq bosh vazirlari, parlamentning sobiq deputatlari va jamoat arboblari bor edi.
Shundan keyin Qirgʻiziston ichki ishlar vazirligi ommaviy tartibsizliklar uyushtirganlik yuzasidan jinoiy ish qoʻzgʻatdi, ushbu murojaatni imzolaganlardan bir necha nafari qoʻlga olindi. Ular orasida Tashiyevning tarafdorlari ham bor edi.
10 fevral kuni Tashiyev lavozimidan ozod etiladi. Sadir Japarov bu qarorini jamiyatdagi boʻlinishning oldini olish istagi bilan izohlagan. Uning soʻzlariga koʻra, nizo parlamentda chiqqan: u yerda deputatlarni taraflarga ajratish, «general» bilan qoʻrqitish, keyin esa muddatidan oldin saylovlar oʻtkazish uchun imzo toʻplash boshlangan.
«Men ushbu tezkor qarorim bilan, aksincha, doʻstimni asrab qoldim deb hisoblayman. Chunki uning yonida boʻlganlar… doʻstimni toʻgʻri yoʻldan ozdirishgan… Bu davlat apparati xodimlari va jamiyat orasida boʻlinishlarga, shuningdek, ehtimoliy toʻqnashuvlarga olib kelishi mumkin edi.
Konstitutsiya prezident zimmasiga davlat yaxlitligini, xalq va davlat xizmatchilarining birligini saqlash majburiyatini yuklaydi. Men bu majburiyatni qatʼiy bajardim. Chunki davlat va butun xalq manfaatlari lavozimlardan ham, doʻstlikdan ham ustundir», – degandi Japarov.
Tashiyevlar oilasi va «yoqilgʻi mojarosi»
Qamchibek Tashiyev MXDQ rahbarligidan ketganidan soʻng, uning oila aʼzolari ustida «qora bulutlar» aylana boshladi. Soliq xizmati va huquqni muhofaza qilish organlari «Qirgʻizneftgaz» kompaniyasiga tegishli mablagʻlarning talon-toroj qilinishi boʻyicha jinoiy ish ochishgan.
Moliyaviy zarar: Tergov maʼlumotlariga koʻra, davlatga yetkazilgan zarar miqdori 4,1 milliard somni (taxminan 46 mln dollar) tashkil etadi.
Hibslar: Ushbu ish doirasida Tashiyevning qarindoshi Baygazi Matisakov va uning ukasi, sobiq deputat Shoirbek Tashiyev hibsga olingan. Ular ham oʻzlariga qoʻyilgan ayblovlarni inkor qilishmoqda.
Bir paytlar boshqalarni «qustirish» (davlatga pulni qaytarish) kampaniyasi bilan qoʻrqitgan oila, endilikda oʻzi shu tizimning nishoniga aylandi. Qirgʻizistondagi ushbu siyosiy drama qanday yakun topishi hozircha nomaʼlum, ammo vaziyat oʻta qaltis ekani aniq.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
![[img]https://zamin.uz/uploads/posts/2026-04/1da7ed71](/uploads/mini/category/74/c23718e032_3ed2968d25d2a4c00b48f84a0bee0aba_o.jpg)
