AQSH Venesuela hududida saqlanib kelgan boyitilgan uranni to‘liq olib chiqish jarayonini yakunladi. Bu haqda AQSH Yadro xavfsizligi milliy boshqarmasi — NNSA ma’lum qildi. Gap Venesueladagi RV-1 tadqiqot reaktorida ishlatilgan va yillar davomida saqlangan yadroviy material haqida ketmoqda.
Ma’lumotlarga ko‘ra, NNSA mutaxassislari va Venesuela ilmiy-tadqiqot instituti texnik ekspertlari hamkorlikda RV-1 reaktoridan 13,5 kilogramm uranni xavfsiz tarzda chiqarib olgan. Bu jarayon Xalqaro atom energiyasi agentligi bilan yaqin hamkorlikda amalga oshirilgani ta’kidlanmoqda.
Amerikalik mutaxassislar uranni ishlatilgan yoqilg‘i uchun mo‘ljallangan maxsus konteynerga joylashtirgan. Bunday operatsiyalarda har bir detal muhim: xavfsizlik, tashish tartibi, xalqaro nazorat va texnik me’yorlar qat’iy bajarilishi kerak. Yadroviy material bilan ishlashda “keyin to‘g‘rilaymiz” degan gap o‘tmaydi — bu yerda xato uchun joy yo‘q.
May oyida maxsus kema ushbu materialni AQSH hududiga yetkazib bergan. Keyin esa konteyner Janubiy Karolina shtatidagi “Savanna-River” korxonasiga olib borilgan. Bu obyekt radioaktiv chiqindilarni saqlash, dezaktivatsiya qilish va qayta ishlash bilan shug‘ullanadi.
NNSA ma’lumotlariga ko‘ra, u yerda mutaxassislar mazkur materialni qayta ishlab, AQSH yadroviy ehtiyojlari uchun yuqori konsentratsiyali kam boyitilgan uran olishni rejalashtirmoqda. Ya’ni Venesueladan olib chiqilgan material keyingi bosqichda nazorat ostida qayta ishlanadi va xavfsiz maqsadlarda foydalaniladi.
NNSA rahbari Brendon Uilyams ushbu operatsiyani muhim voqea sifatida baholadi. Uning ta’kidlashicha, Venesueladan boyitilgan uranning to‘liq va xavfsiz olib chiqilishi mamlakatning tiklanishi hamda yangilanishi haqida dunyoga yana bir signal bo‘lgan.
“AQSH prezidenti Donald Trampning qat’iy rahbarligi tufayli joylardagi fidoyi jamoalar odatda bir necha yil davom etadigan ishlarni bir necha oy ichida yakunladilar”, — dedi Uilyams.
RV-1 reaktori o‘nlab yillar davomida fizika va yadroviy tadqiqotlar uchun xizmat qilgan. Biroq 1991 yilda ushbu yo‘nalishdagi ishlar to‘xtatilganidan so‘ng, reaktorda 20 foizlik kritik chegaradan yuqori boyitilgan uran saqlanib qolgan.
Mutaxassislar uchun bunday materiallar alohida nazorat talab qiladi. Chunki boyitilgan uran xavfsiz saqlanishi, nazoratsiz qolmasligi va xalqaro yadroviy xavfsizlik talablariga muvofiq boshqarilishi shart. Shu ma’noda, ushbu operatsiya nafaqat ikki davlat o‘rtasidagi texnik hamkorlik, balki global yadroviy xavfsizlik nuqtayi nazaridan ham muhim ahamiyatga ega.
Umuman olganda, Venesueladan uranning olib chiqilishi AQSH va xalqaro tashkilotlar uchun yadroviy materiallar ustidan nazoratni kuchaytirish yo‘lidagi navbatdagi qadam bo‘ldi. Bu jarayon tinchlik, xavfsizlik va mas’uliyat masalalari yadroviy sohada qanchalik muhim ekanini yana bir bor ko‘rsatdi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
