AQSHda tarixiy burilish: Isroil va Livan o‘rtasida kelishuv imzolandi!

Yaqin Sharqdan uzoq kutilgan va juda muhim siyosiy yangilik! 1948 yildan beri rasman diplomatik munosabatlarga ega bo‘lmagan va huquqiy jihatdan urush holatida hisoblanib kelgan Isroil va Livan davlatlari Vashingtonda, AQSH vositachiligida hadli (asosiy ramkaviy) kelishuvni rasman imzolashdi.

26 iyun kuni imzolangan ushbu hujjat ikki qo‘shni davlat o‘rtasida uzoq muddatli tinchlik va xavfsizlikni ta’minlash yo‘lidagi ilk yirik qadam sifatida baholanmoqda. AQSH davlat kotibi Marko Rubioning ta’kidlashicha, bu kelishuv mintaqada barqarorlik o‘rnatish uchun juda muhim poydevordir.

Kelishuv shartlari: Qo‘shinlar qayerdan chiqariladi?

Axios nashrining Isroil va AQSH rasmiy manbalariga tayanib xabar berishicha, reja quyidagicha amalga oshiriladi:

• Hududlarni topshirish: Isroil mudofaa armiyasi (SAHAL) Livan janubidagi Litani daryosining shimoli va janubida joylashgan ikkita kichik hududdan o‘z qo‘shinlarini qisman olib chiqib ketadi.

• Livan armiyasi nazorati: Bu hududlar nazorati tajriba loyihasi sifatida Livan milliy armiyasiga topshiriladi.

• AQSHning roli: Jarayonda AQSH harbiylari ham bevosita ishtirok etadi. Ular ushbu hududlarga «Hizbulloh» guruhi jangchilari qayta joylashmasligini qat’iy nazorat qilishadi.

Tomonlarning reaksiyasi: Bir kelishuv, uch xil qarash

Garchi hujjat imzolangan bo‘lsa-da, tomonlarning bayonotlarida jiddiy farqlar ko‘zga tashlanmoqda.

Isroil: «Eronga berilgan jiddiy zarba»

Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu kelishuvdan so‘ng SAHAL Livan janubida barpo etgan «xavfsizlik hududi»ni hozircha butunlay tark etmasligini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, «Hizbulloh» to‘liq qurolsizlantirilmaguncha Isroil harbiylari u yerda qoladi.

«Amalda Isroil, Livan va AQSH Eronga Livanda uning ham, “Hizbulloh”ning ham, boshqa har qanday tashqi kuchning ham o‘rni yo‘qligini bildirmoqda», — dedi Netanyahu.

Livan: «Suverenitetni hech kim bilan bo‘lishmaymiz»

Livan prezidenti Jozef Aun ushbu voqeani yurtdoshlarining o‘z uylariga va ozod etilgan yerlariga qaytishi uchun qo‘yilgan birinchi umidli qadam deb atadi va Livan o‘z suverenitetini qat’iy himoya qilishini bildirdi.

«Hizbulloh»: «Ichki urush chiqishi mumkin»

«Hizbulloh» rahbari Naim Qosim Isroil qo‘shinlari Livan tuprog‘ining har bir qarichidan hech qanday shartlarsiz chiqib ketishini talab qilmoqda. Guruh vakili, deputat Hasan Fadlalla esa agar Livan hukumati bu kelishuvni amalga oshirishga urinsa, bu mamlakatda ichki fuqarolar urushini keltirib chiqarishi mumkinligidan ogohlantirdi.

Keyingi qadam nima? Achchiq statistika

Tomonlar mazkur hujjat asosida yakuniy va to‘liq tinchlik kelishuvini 60 kun ichida ishlab chiqishni rejalashtirishmoqda.

Bungacha bo‘lgan vaziyat esa juda achinarli kechgan edi. Shu yilning mart oyida «Hizbulloh»ning Isroilga raketa va dronlar bilan hujum qilishi ortidan Isroil Livanda keng ko‘lamli harbiy operatsiya boshlagandi. 19 iyun kuni e’lon qilingan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi esa o‘sha kuniyoq buzilib, yana odamlar qurbon bo‘ldi.

Urush oqibatlari raqamlarda:

• Livanda: Isroil zarbalari oqibatida 3 900 dan ortiq kishi halok bo‘ldi (Livan SSV ma’lumoti).

• Isroilda: Muhorabalar davomida 32 nafar harbiy va 4 nafar tinch aholi vakili qurbon bo‘ldi.

Livandagi harbiy harakatlarni to‘xtatish — AQSH va Isroilning Eron bilan bog‘liq yirik mojarosini diplomatik yo‘l bilan hal qilishdagi eng asosiy shartlardan biridir. Oldindagi 60 kun ichida mintaqada haqiqiy tinchlik o‘rnatiladimi yoki yo‘q, buni vaqt ko‘rsatadi.