Har bir amerikalikka $5000 dan naqd pul: Tramp saylov oldidan mislsiz va’da berdi

Qo‘shma Shtatlarda kutilayotgan muhim oraliq saylovlar arafasida Oq uy rahbari Donald Tramp saylovchilarni hayratga solgan mislsiz moliyaviy tashabbus bilan chiqdi. Texas shtatining Dallas shahrida bo‘lib o‘tgan Respublikachilar partiyasining qurultoyida so‘zga chiqqan prezident, agar respublikachilar Kongressning har ikki palatasi — Senat va Vakillar palatasida ko‘pchilik o‘rinni saqlab qolsa, har bir balog‘atga yetgan AQSH fuqarosiga 5000 dollardan to‘lab berishni va’da qildi. Xalqaro nufuzli AP News axborot agentligi xabariga ko‘ra, Tramp ushbu to‘lovni rasman «Tramp dividendi» (Trump Dividend) deb atagan. Biroq bunday ulkan pul tarqatish tashabbusi moliyaviy tahlilchilar va iqtisodchilar o‘rtasida keskin bahslarni keltirib chiqardi.

Xo‘sh, ushbu 5000 dollarni olishning qanday majburiy sharti bor, davlat g‘aznasiga bu qanchaga tushadi va vitse-prezident Jey Di Vens nega Trampning so‘zlarini yumshatishga urindi? Maqola oxirida esa — Amerikaning 40 trillion dollarlik ulkan qarzi fonida ushbu populistik va’daning amalga oshish ehtimoli bo‘yicha barcha tafsilotlarni e’tiboringizga havola qilamiz.

«Tramp dividendi»: 5 ming dollarlik cheklar va qat’iy talab

Dallasdagi qurultoyda yangragan mazkur va’da bir qator o‘ziga xos shartlarni o‘z ichiga oladi:

• Kongress ustidan to‘liq g‘alaba: Prezident ushbu to‘lovlarni noyabrdagi oraliq saylovlarda respublikachilar Senat hamda Vakillar palatasi ustidan to‘liq nazoratni saqlab qolgan taqdirdagina amalga oshirishini ochiq shart qilib qo‘ydi;

• Faqat AQSH ichida sarflash sharti: Trampning talabiga ko‘ra, fuqarolarga beriladigan 5000 dollarlik mablag‘ faqat mamlakat ichki bozorida sarflanishi, ya’ni milliy iqtisodiyotni rag‘batlantirishi shart;

• 1,3 trillion dollarlik yuk: Iqtisodiy hisob-kitoblarga ko‘ra, barcha balog‘atga yetgan katta yoshli amerikaliklarga bunday miqdorda pul ulashish federal budjetga qariyb 1,2–1,35 trillion dollarga tushadi.

«Agar respublikachilar g‘alaba qozonsa, xalqimiz o‘z munosib ulushini — shaxsan “Tramp dividendi”ni qo‘lga kiritadi. Bu mablag‘ to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘z iqtisodiyotimizga xizmat qiladi», — deya e’lon qildi Oq uy rahbari.

Jey Di Vensning oqlanishi va amalga oshmagan eski va’dalar

Trampning kutilmagan moliyaviy bayonotidan so‘ng uning jamoasida tushunmovchiliklar paydo bo‘ldi:

• Vitse-prezidentning tuzatishi: Jey Di Vens prezidentning chiqishidan so‘ng darhol vaziyatga aniqlik kiritishga urinib, to‘lovlar hammaga ham berilmasligi mumkinligini hamda loyiha import bojlari (tariflar) tushumi hisobidan qoplanishini bildirdi;

• Mablag‘ning yetmasligi: Biroq moliyaviy ekspertlar hatto eng qat’iy bojxona to‘lovlaridan keladigan daromad ham bunday trillionlik xarajatning o‘ndan birini ham qoplab bera olmasligini ma’lum qilishdi;

• Reyting va saylovoldi bosimi: AP News tahlilchilari bu va’dani Trampning pasayib borayotgan siyosiy reytingi va saylov oldidagi keskin raqobat bilan bog‘lamoqda (ilgari ham u tariflardan 2000 dollar ulashishni va’da qilgan, ammo u amalga oshmay qolgan edi).

40 trillion dollarlik qarz va real to‘siqlar

Amerikalik saylovchilarni qiziqtirgan eng katta masala — bu va’da amalda hayotga ko‘chadimi yoki shunchaki saylovoldi shiori bo‘lib qoladimi, degan savoldir. Hozirgi kunda Qo‘shma Shtatlar milliy qarzi mislsiz ko‘rsatkichga — 40 trillion dollardan ortiq raqamga yetgan, yillik budjet taqchilligi esa qariyb 1,8 trillion dollarni tashkil etmoqda. Bunday og‘ir iqtisodiy sharoitda 1,3 trillion dollarlik qo‘shimcha mablag‘ni xalqqa tarqatish uchun, birinchi navbatda, Kongressning rasmiy ma’qullovi talab etiladi. Ikkala palatada hatto respublikachilar ko‘pchilikni tashkil etgan taqdirda ham, moliyaviy mas’uliyatni saqlash tarafdori bo‘lgan ko‘plab qonunchilar inflyatsiyani yanada olovlantiruvchi bunday xatarli rejaga ovoz berishi amrimahol. Shu bois, tahlilchilar bu tashabbusni saylovchilar ovozini olishga qaratilgan navbatdagi balandparvoz va’da sifatida baholamoqda.

Sizningcha, har bir fuqaroga 5000 dollardan pul tarqatish va’dasi Amerika iqtisodiyotidagi ulkan davlat qarzi va inflyatsiya sharoitida o‘zini oqlaydimi yoki bu saylovchilar ovozini sotib olish uchun populistik qadammi? Davlat rahbarlarining xalqqa to‘g‘ridan to‘g‘ri pul tarqatish tashabbuslariga qanday qaraysiz? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va AQSHdagi ushbu katta shov-shuvga sabab bo‘lgan yangilik tahlilini yaqinlaringiz hamda do‘stlaringizga ulashing!