Kredit olganlarga muhim xushxabar: qat’iy taqiq joriy etilmoqda!

Kredit qarzini undirish jarayonida banklar mijozning kartasidagi mablag‘ni to‘liq yechib olib, hisobni nolga tushira olmasligi mumkin. Markaziy bank bu talabni normativ hujjat bilan mustahkamlashni taklif qilmoqda.

Yangi tartib joriy etilsa, mijozning barcha bank kartalarida kamida 680 ming so‘m miqdorida mablag‘ saqlanib qolishi kerak bo‘ladi.

Biroq bu qoida barcha kartalarga birdek tatbiq etilmaydi.

680 ming so‘m qayerdan kelib chiqdi?

Markaziy bank taklifiga ko‘ra, kredit yoki kafillik bo‘yicha qarzdorlik mijozning topshirig‘isiz undirilganda, uning bank kartalarida eng kam ish haqining yarmi miqdorida mablag‘ qoldirilishi kerak.

Ayni paytda eng kam ish haqi 1 million 360 ming so‘m etib belgilangan. Uning yarmi esa:

1 360 000 ÷ 2 = 680 000 so‘m.

Demak, taklif qabul qilinsa, bank kredit yoki kafillik qarzini akseptsiz tarzda undirganida mijoz kartalarida kamida 680 ming so‘m qolishi lozim bo‘ladi.

Asosiy maqsad — qarzdorlikni undirish bilan bir vaqtda fuqaroning kartasidagi barcha mablag‘ni to‘liq yechib olishga yo‘l qo‘ymaslik.

Bu qoida hozirdan amal qiladimi?

Yo‘q. Muhim jihati shundaki, gap hozircha qonunchilikka kiritilishi taklif etilayotgan norma haqida ketmoqda.

Markaziy bank tegishli loyihani jamoatchilik muhokamasiga qo‘ygan. Muhokama 2026 yil 14 sentyabrga qadar davom etadi.

Shuning uchun 680 ming so‘mlik kafolat hozirning o‘zida barcha banklar uchun yangi umumiy qoidaga aylangan, deb aytish to‘g‘ri bo‘lmaydi.

Banklar hozir ham mablag‘ni to‘liq yechib ola oladimi?

Bu masalada ham muhim o‘zgarishlar allaqachon boshlangan.

Avvalroq UZCARD tizimida qarzdorlikni akseptsiz undirish jarayonida kartada kamaytirilmaydigan qoldiq saqlanishi bo‘yicha talab joriy qilingan. Markaziy bankning yangi tashabbusi esa bunday cheklovni umumiy normativ talab sifatida belgilashni ko‘zlamoqda.

Bu yondashuv bank kartasidagi mablag‘larni undirish tartibini yanada aniq belgilashga qaratilgan.

Ammo barcha kartalar himoya qilinmaydi

Taklif etilayotgan 680 ming so‘mlik cheklovning istisnolari ham bor.

Qoida quyidagi kartalarga tatbiq etilmasligi belgilanmoqda:

• kredit yoki boshqa majburiyat bo‘yicha shartnomada rekvizitlari ko‘rsatilgan kartalar;

• bankning mobil ilovasi yoki internet-banking orqali to‘lovlarni undirish uchun mijozning o‘zi bog‘lagan kartalar.

Ya’ni mijoz muayyan kartani qarz yoki to‘lovlarni avtomatik undirish uchun oldindan ko‘rsatgan bo‘lsa, 680 ming so‘mlik qoldiq talabi unga nisbatan qo‘llanmasligi mumkin.

Taklifdagi asosiy qoidalar

Nega bu o‘zgarish muhim?

Kredit qarzdorligi undirilganda fuqaroning bir nechta kartasidagi mablag‘lardan foydalanish imkoniyati cheklanishi mumkin. Yangi taklif esa mijozning barcha kartalarida muayyan minimal mablag‘ni saqlab qolishni nazarda tutadi.

Bu, ayniqsa, kartada kundalik ehtiyojlar uchun mo‘ljallangan mablag‘i bor fuqarolar uchun muhim bo‘lishi mumkin.

Markaziy bank so‘nggi davrda bank xizmatlari iste’molchilarining huquqlarini himoya qilishga qaratilgan talablarni ham kuchaytirmoqda. Yangi minimal talablar ortiqcha qarz majburiyatlarining oldini olish va kredit to‘lovlarini undirish jarayonini tartibga solish maqsadlarini qamrab olgan.

Eng muhimi — 680 ming so‘m hali kafolat emas

Markaziy bankning yangi tashabbusidagi eng muhim jihat shu: 680 ming so‘mlik minimal qoldiq hozircha taklif maqomida.

Agar loyiha belgilangan tartibda qabul qilinsa, kredit yoki kafillik bo‘yicha mijozning topshirig‘isiz mablag‘ undirilganda, uning kartalarida kamida 680 ming so‘m saqlanib qolishi normativ talabga aylanishi mumkin.

Shu bilan birga, shartnomada rekvizitlari ko‘rsatilgan yoki bankning mobil ilovasi orqali qarz to‘lovlarini undirishga ulangan kartalar uchun istisno saqlanib qoladi.

Demak, yangi qoidaning mohiyati — kredit qarzini undirishni bekor qilish emas, balki ayrim holatlarda mijoz kartasini to‘liq nolga tushirishga cheklov o‘rnatishdir.

Sizningcha, bank kartalaridagi bunday himoya choralari fuqarolarning moliyaviy xavfsizligini ta’minlash uchun yetarlimi? O‘z fikringizni izohlarda qoldiring va bu muhim yangilikni karta ishlatadigan yaqinlaringizga ulashing!