Trampning maxsus elchisi Minskka shoshilinch yo‘l olmoqda: Jon Koul nimani ko‘zlamoqda?
Sharqiy Yevropadagi geosiyosiy vaziyat va diplomatik aloqalar fonida Vashington va Minsk o‘rtasida yana bir kutilmagan sershovqin kelishuv kutilmoqda. AQSH Prezidenti Donald Trampning maxsus vakili Jon Koul shu oyning o‘zida rasmiy tashrif bilan Belarusga yetib borishini e’lon qildi. Amerika ommaviy axborot vositalarining tasdiqlashicha, diplomatning Minskka parvozi 14 sentyabr kuni amalga oshishi rejalashtirilgan. Ushbu yopiq muzokaralarning asosiy maqsadi — Aleksandr Lukashenko hukumati tomonidan hibsda saqlanayotgan mahbuslarning navbatdagi katta guruhini muddatidan oldin ozodlikka chiqarishdir. Trampning maxsus elchisi hozirgacha yuzlab insonlarni qamoqdan olib chiqishga erishganini va bu safargi tashrifi orqali ozod etilganlar sonini to‘rt xonali raqamga yetkazishni maqsad qilganini bildirdi. Xo‘sh, Jon Koul bu safar qancha siyosiy mahbusni qutqarmoqchi, bahordagi sirli muzokaralar qanday natija bergan edi va AQSH Belarus bilan qaysi diplomatik dastaklar orqali kelishuvga erishmoqda? Maqola oxirida esa — ushbu missiya ortidagi asl maqsad hamda Vashingtonning Minsk bilan olib borayotgan murakkab diplomatik o‘yini bo‘yicha barcha tafsilotlarni e’tiboringizga havola etamiz.
14 sentyabrdagi tashrif: Tramp elchisining 1000 kishilik rejasi
AQSH nashrlari tomonidan e’lon qilingan ma’lumotlarga ko‘ra, diplomatik missiya quyidagi muhim jihatlarni qamrab oladi:
14 sentyabrda kutilayotgan muloqot: AQSH prezidentining maxsus vakili Jon Koul sentyabr o‘rtalarida, taxminan 14 sentyabr kuni Minskka yetib kelib, yuqori doiradagi muzokaralarni boshlaydi;
Mahbuslarning yangi to‘lqini: Diplomatning bosh vazifasi ekstremizm va siyosiy faoliyatda ayblanib qamoqqa tashlangan fuqarolarning yangi navbatini zudlik bilan ozod qilishga erishishdan iborat;
1000 nafarlik marra: Jon Koul o‘z atrofidagilarga hozirga qadar shaxsan 700 dan 800 nafargacha bo‘lgan odamni ozodlikka chiqarishga yordam berganini ta’kidlab, bo‘lajak safar orqali bu ko‘rsatkichni naq 1000 nafarga yetkazish niyatida ekanini ochiq bildirdi.
«Biz sentyabr o‘rtalarida yanada ko‘proq insonlar o‘z uyiga, oilasi bag‘riga qaytishi uchun Minskka yo‘l olmoqdamiz. Bu missiya to‘xtamaydi va mahbuslar soni qisqarishda davom etishi shart», — deya ta’kidlamoqda amerikalik maxsus elchi.
Bahordagi muvaffaqiyat: 19 mart voqealari va 500 dan ortiq ozod etilganlar
Bu Tramp jamoasining Belarus rahbariyati bilan birinchi muvaffaqiyatli muzokarasi emas:
19 martdagi tarixiy kelishuv: Jon Koul joriy yilning 19 mart sanasida ham Minskka tashrif buyurib, qator yopiq kelishuvlarga erishgan edi;
Bir kunda 250 kishi ozod bo‘ldi: O‘sha muzokaralar yakunida «ekstremistik faoliyat» moddalari bilan uzoq yillarga qamalgan naq 250 nafar siyosiy mahbus bir vaqtning o‘zida ozodlikka chiqarilgan;
AQSH ko‘magi va statistika: Rasmiy ma’lumotlarga qaraganda, AQSH ma’muriyati umumiy hisobda 500 dan ziyod belaruslikning qamoqxonalardan chiqishiga bevosita hissa qo‘shgan bo‘lsa, elchining o‘zi bu raqam aslida ancha yuqori ekanini ma’lum qilgan.
Vashington va Minsk o‘rtasidagi yopiq diplomatiyaning yangi sahifasi
Jon Koulning Minskka navbatdagi safari AQSHning Sharqiy Yevropadagi siyosatida yangi va kutilmagan yondashuvlar amaliyotga kiritilayotganini ko‘rsatmoqda. Rossiya bilan yaqin ittifoqchi bo‘lgan Aleksandr Lukashenko ma’muriyati Trampning maxsus vakillarini bir yil ichida ikkinchi bor qabul qilib, mahbuslarni guruh-guruh qilib ozod etishga rozi bo‘layotgani bejiz emas. Bu muzokaralar ortida nafaqat inson huquqlari, balki g‘arb sanksiyalarini qisman yumshatish va Minskning Vashington bilan muloqot ko‘priklarini saqlab qolish istagi yotibdi. Agar 14 sentyabrdagi uchrashuv muvaffaqiyatli yakunlansa, Jon Koul kutganidek, qamoqdan ozod qilinganlar soni ming nafarga yetishi va bu Tramp diplomatiyasi uchun saylovlar oldidan ulkan xalqaro yutuqqa aylanishi mumkin.
Sizningcha, Aleksandr Lukashenkoning AQSH vakili talablari asosida yuzlab siyosiy mahbuslarni ketma-ket ozod qilishi G‘arb bilan munosabatlarni iliqlashtirishga qaratilgan strategiyasimi yoki sanksiyalar bosimi oqibatimi? Donald Tramp jamoasi Belarusni o‘z ta’siriga olishga erisha oladimi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va xalqaro siyosatdagi ushbu muhim yopiq diplomatik jarayon tahlilini yaqinlaringiz hamda do‘stlaringizga ulashing!
Izohlar 0
…