Mast holda rulga o‘tirganlarni umrbod huquqdan mahrum qilish taklif etildi
Yo‘l harakati xavfsizligi masalasi O‘zbekistonda yana jiddiy muhokamaga sabab bo‘ldi. «O‘zbekiston» telekanalidagi «Munosabat» dasturida yo‘llardagi xavfli vaziyatlar, haydovchilarning mas’uliyati, piyodalar xavfsizligi va qoidabuzarliklarni jazolash samaradorligi muhokama qilindi.
Muhokama davomida ishtirokchilar bir savolga alohida urg‘u berdi: kameralar va jarimalar ko‘paygani bilan nega yo‘llarda xavfli holatlar hamon saqlanib qolmoqda?
Ayrim huquq himoyachilari esa oddiy jarima va tushuntirish ishlari haydovchini yetarlicha tarbiyalamasligini ta’kidlab, jazoni yanada kuchaytirish bo‘yicha keskin takliflarni ilgari surdi.
Kameralar ko‘paydi, ammo muammo bartaraf bo‘lmadi
Teleko‘rsatuvda yo‘l harakati qoidalari buzilishining oqibatlari bilan bir qatorda, uning sabablari ham muhokama qilindi.
Bugun yo‘llarda turli qoidabuzarliklarni qayd etadigan kameralar ko‘paygan. Haydovchilarga jarimalar qo‘llanmoqda.
Shunga qaramay, xavfli vaziyatlar davom etmoqda.
Eng og‘riqli jihati esa qoidabuzarlik oqibatida qoidalarni buzmagan begunoh insonlar, jumladan bolalar ham jabr ko‘rayotgani ta’kidlandi.
Demak, muammoni faqat jarima miqdorini oshirish orqali hal qilish mumkinmi, degan savol ochiq qolmoqda.
«Jarima bilan haydovchini tarbiyalab bo‘lmaydi»
Muhokamada huquq himoyachilari tomonidan bildirilgan asosiy fikrlardan biri — haydovchilarni faqat jarima bilan intizomga chaqirish yetarli emas.
Ularning fikricha, ayrim qoidabuzarliklar shunchalik jiddiy xavf tug‘diradiki, bunday holatlarda javobgarlik ham shunga yarasha bo‘lishi kerak.
Maqsad esa faqat jazolash emas, balki haydovchini qoidabuzarlik sodir etishdan oldinroq to‘xtatib qolish.
Ya’ni haydovchi jarima tushishidan qo‘rqqani uchun emas, o‘zining harakati boshqa inson hayotiga xavf tug‘dirishini anglagani uchun qoidani buzmasligi kerak.
Mahallalarda tezlik 30 km/soatga tushirilishi mumkin
Muhokama davomida diqqatga sazovor yana bir taklif bildirildi.
Unga ko‘ra, mahallalar ichiga kameralar o‘rnatib, transport vositalarining tezligini 30 km/soat bilan cheklash taklif etilmoqda.
Bu g‘oya, avvalo, piyodalar, bolalar va mahalla hududida harakatlanadigan boshqa aholining xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan.
Chunki mahalla ko‘chalarida avtomobil va piyodalar o‘rtasidagi masofa ko‘pincha juda qisqa bo‘ladi. Bunday hududlarda yuqori tezlik xavfni keskin oshirishi mumkin.
Tezlikni nazorat qiluvchi kameralar esa qoidabuzarlikni aniqlash bilan birga, haydovchilarni ehtiyotkorlikka majburlovchi omil sifatida ko‘rilmoqda.
Mast holda rulga o‘tirganlar uchun eng keskin taklif
Muhokamaning eng ko‘p e’tibor tortgan tashabbuslaridan biri — avtomobilni mast holda boshqargan shaxslarni umrbod haydovchilik huquqidan mahrum qilish taklifi bo‘ldi.
Bu juda keskin chora.
Hozircha bu fikrni qabul qilingan yangi qoida yoki kuchga kirgan qonun sifatida talqin qilish mumkin emas. Bu — teleko‘rsatuvda muhokama qilingan va bildirilgan taklif.
Biroq uning ortida turgan asosiy fikr aniq: mast holda rulga o‘tirish nafaqat haydovchining o‘zi, balki yo‘ldagi o‘nlab insonlarning hayoti uchun jiddiy xavf tug‘diradi.
Shu sababli bunday qoidabuzarlikka nisbatan jazoni kuchaytirish masalasi jamoatchilik muhokamasida tobora ko‘proq ko‘tarilmoqda.
Islam Hamrayev: muammoga faqat oqibat emas, sabab nuqtayi nazaridan qarash kerak
Dasturda «Adolat» SDP Siyosiy Kengashi raisining o‘rinbosari Islom Hamrayev ham ishtirok etib, yo‘l harakati xavfsizligi bilan bog‘liq masalalar yuzasidan fikr bildirdi.
Muhokamada asosiy e’tibor qoidabuzarlik sodir bo‘lganidan keyin jazo qo‘llashdan tashqari, uning oldini olish mexanizmlarini kuchaytirish zarurligiga qaratildi.
Bu esa yo‘l harakati xavfsizligi masalasida yondashuvni o‘zgartirish zarurligini ko‘rsatadi.
Faqat «qancha jarima solish kerak?» degan savol emas, balki:
nega haydovchi qoidani buzmoqda;
nega tezlikni oshirishdan qo‘rqmayapti;
nima uchun mast holda rulga o‘tirishga qaror qilyapti;
kamera borligiga qaramay, qoidabuzarlik davom etmoqda;
piyodalar va bolalar xavfsizligini qanday kuchaytirish mumkin
kabi savollar ham muhim.
Haydovchi mas’uliyati bilan birga piyoda xavfsizligi ham muhokama qilindi
Yo‘l harakati xavfsizligi faqat haydovchiga bog‘liq emas.
Muhokamada piyodalarning mas’uliyati va xavfsizligi masalasi ham ko‘tarildi.
Yo‘ldagi har bir ishtirokchi — haydovchi yoki piyoda — belgilangan qoidalarga amal qilishi kerak.
Ammo avtomobil va piyoda o‘rtasidagi to‘qnashuvda jismoniy jihatdan piyodaning himoyasi ancha zaif bo‘lgani uchun, ayniqsa aholi gavjum hududlarda haydovchining ehtiyotkorligi alohida ahamiyat kasb etadi.
Shu nuqtayi nazardan mahallalarda tezlikni 30 km/soatga tushirish taklifi ham aholi yashaydigan hududlarda xavfni kamaytirish chorasi sifatida ko‘rilmoqda.
Jazoni kuchaytirish yetarlimi?
Muammoning eng bahsli nuqtasi ham shu.
Bir tomondan, og‘ir qoidabuzarliklar uchun qattiq jazo qo‘llash haydovchilarni tiyib turishi mumkin.
Ikkinchi tomondan esa yo‘l harakati xavfsizligi faqat jazo bilan ta’minlanmaydi.
Buning uchun:
nazorat + profilaktika + yo‘l infratuzilmasi + haydovchilik madaniyati + ta’lim + qat’iy javobgarlik
birgalikda ishlashi kerak.
Aks holda jarima miqdori oshirilsa ham, xavfli haydash madaniyati o‘zgarmasligi mumkin.
Muhokama jamoatchilik uchun muhim signal berdi
«Munosabat» dasturidagi muhokama hozircha yangi qoidalar qabul qilinganini anglatmaydi.
Mahallalarda 30 km/soat tezlik limiti o‘rnatilishi yoki mast holda rulga o‘tirganlarni umrbod haydovchilik huquqidan mahrum qilish kabi tashabbuslar — muhokama qilingan takliflar.
Ammo ular jamiyatda yo‘l harakati xavfsizligiga bo‘lgan talab kuchayib borayotganini ko‘rsatadi.
Chunki masala oddiy jarima yoki haydovchining shaxsiy xatosi bilan cheklanmaydi.
Gap ba’zan begunoh insonning hayoti haqida ketadi.
Shuning uchun endi asosiy savol «jarima qancha bo‘ladi?» emas, balki yo‘llarda odamlar hayotini haqiqatan ham qanday qilib ishonchliroq himoya qilish mumkin?
Teleko‘rsatuvda bildirilgan takliflar esa bu savol atrofidagi muhokamani yanada kuchaytirishi mumkin.
Izohlar 0
…