«Ovoz bermasangiz, do‘zaxga tushasiz!»: Tramp o‘z tarafdorlariga shov-shuvli talab qo‘ydi

AQSH siyosiy sahnasida saylovoldi kurashi o‘zining eng qizg‘in va bahsli pallasiga kirgan bir paytda, mamlakat rahbari Donald Tramp navbatdagi portlovchi va hayratlanarli bayonoti bilan dunyo mediasini larzaga soldi. Texas shtatining Dallas shahrida bo‘lib o‘tgan Respublikachilar partiyasining yirik konvensiyasida nutq so‘zlagan Tramp o‘z saylovchilarini ovoz berishga chaqirar ekan, hech kim kutmagan keskin metafora va diniy iboralarni ishga soldi. Oq uy rahbari fuqarolarni faollikka undar ekan, agar ular saylov kuni beparvolik qilib saylov uchastkalariga chiqmasa, ularni to‘g‘ridan to‘g‘ri «do‘zax» kutayotganini ochiq-oydin ta’kidladi. Trampning ushbu shov-shuvli bayonoti zaldagi minglab konservativ qarashdagi tarafdorlarning jo‘shqin olqishlariga sabab bo‘lgan bo‘lsa, siyosiy tahlilchilar va raqib lager o‘rtasida ulkan rezonans keltirib chiqardi. Xo‘sh, Tramp tribunadan aynan nimalarni so‘zladi, bunday qo‘rqituv ritorikasi ortida qanday siyosiy strategiya yotibdi va nega respublikachilar uchun har bir ovoz hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda?

«Men buni istamayman, shuning uchun ovoz bering!»: Dallasdagi nutq tafsilotlari

Respublikachilar partiyasining Texasdagi yig‘ilishida Tramp odatdagidek o‘ziga xos hissiyotlarga boy va to‘g‘ridan to‘g‘ri uslubda saylovchilarga yuzlandi:

• «Ovoz bermasangiz, nima bo‘lishini bilasizmi?»: Minbardan turib zalga murojaat qilgan siyosatchi saylovga bormaslikning oqibatlarini kutilmagan tarzda tasvirladi;

• «Do‘zaxga tushasiz» ogohlantirishi: «Agar ovoz bermasangiz, nima bo‘lishini bilasizmi? Do‘zaxga tushasiz», deya bayonot berdi Tramp ko‘p ming sonli faollarga qarata;

• Shaxsiy iltimos va kampaniya manfaati: Bunday taqdirni xohlamasligini ta’kidlagan siyosatchi so‘zini davom ettirib: «Men buning sodir bo‘lishini istamayman, shuning uchun, iltimos, borib bizga ovoz bering», deya o‘z tarafdorlarini birdamlikka chaqirdi;

• Elektoratning portlovchi reaksiyasi: Ushbu keskin chaqiriq Dallasdagi konvensiya ishtirokchilari tomonidan kuchli olqishlar, shiorlar va hayqiriqlar bilan qarshi olindi.

Diniy omil va siyosiy safarbarlik: Tramp nega bunday yo‘l tutdi?

Siyosiy ekspertlarning fikricha, Trampning bunday noodatiy iboralarni qo‘llashi bejiz emas:

• Konservativ va dindor elektoratga ta’sir: Texas va umuman «Bibliya kamari» (Bible Belt) hududlaridagi respublikachilarning muhim qismi dindor va xristian qadriyatlariga sodiq qatlam hisoblanadi;

• Har bir ovozning qimmati: Saylovdagi raqobat kuchaygan sari saylovchilarning uchastkalarga kelishi (voter turnout) g‘alabani belgilovchi bosh omilga aylanadi — shu sababli siyosatchi o‘z bazasini maksimal darajada uyg‘otishga harakat qilmoqda;

• Xavfni giperbolalashtirish: Tramp muxolif kuchlar hokimiyatda qolishi yoki kuchayishi mamlakat uchun haqiqiy falokat bo‘lishini majoziy ravishda «do‘zax» tushunchasi orqali odamlar ongiga singdirmoqda.

Oq uy uchun kurashda chegaralar buzilmoqda

AQSHdagi zamonaviy siyosiy kampaniyalar ilgari kuzatilmagan keskinlik va kutilmagan ritorikalar bilan boyib bormoqda. Trampning siyosiy raqobatchilari uni bunday bayonotlari uchun dindan va qo‘rquvdan siyosiy qurol sifatida foydalanishda ayblashi mumkin. Biroq uning tarafdorlari uchun bu shunchaki o‘tkir ibora emas, balki mamlakat kelajagi uchun kurashda jiddiy ogohlantirish sifatida qabul qilinmoqda.

Saylov kuni yaqinlashgan sayin nomzodlar o‘rtasidagi bahslar bundan-da keskin tus olishi va har bir chiqish global kun tartibini belgilab berishi shubhasiz.

Sizningcha, Donald Trampning «ovoz bermasangiz, do‘zaxga tushasiz» kabi hayratlanarli va keskin chaqiriqlari saylovchilarni to‘plashda qanchalik samarali bo‘ladi? Bunday diniy-siyosiy ritorika AQSH jamiyatidagi ajralishni yanada chuqurlashtirmaydimi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va dunyo siyosatidagi ushbu qaynoq xabar tahlilini barcha tahlil ixlosmandlariga ulashing!