«Urushni qishgacha tugatamiz»: Tramp va Zelenskiy Nyu-Yorkda yopiq eshiklar ortida uchrashdi

BMT Bosh Assambleyasining 81-sessiyasi doirasida Nyu-Yorkda butun dunyo nigohida turgan eng intrigali siyosiy uchrashuvlardan biri bo‘lib o‘tdi. AQSH Prezidenti Donald Tramp va Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiy yuzma-yuz muzokaralar stoliga o‘tirishdi. Muzokaralarning yopiq qismi boshlanishidan avval tashkil etilgan o‘n daqiqalik ochiq brifingdayoq Oq uy rahbari to‘liq tashabbusni o‘z qo‘liga oldi. Zelenskiy ushbu bahsda o‘z umidlarini ochiqlab: «Men bu urushni qishgacha tugata olishimizga va Tramp bunga yordam berishiga umid qilaman», deya rasman ta’kidladi.

Tramp esa Rossiya va Ukraina tez orada katta bitim tuzishiga ishonishini ma’lum qildi, biroq shartnoma tafsilotlarini oshkor etishdan bosh tortdi: «Men ular kelishuvga erishishiga ishonaman. Bu kelishuv nimadan iborat ekanini hozircha aytmoqchi emasman. Rossiya uchun ham urushni tugatish manfaatli. Ikkita muqobil yo‘l bor: biri juda yomon, ikkinchisi esa buyuklikka olib boradi». Bundan tashqari, Tramp Ukrainaning Rossiya neft bazalariga zarbalari global dizel yonilg‘isi narxiga ta’sir qilgani va bu masala alohida muhokama etilishini qayd etdi. Matbuot uchun ochiq qismdan so‘ng rahbarlarning yopiq muzokaralari qariyb 40 daqiqa davom etdi.

Xo‘sh, energetik sulh va xavfsizlik bo‘yicha parda ortida nimalar kelishib olindi, «qishgacha tinchlik» rejasi realmi va Trampning sirli kelishuvi Ukrainaga qanday shartlarni yuklaydi?

«Qishgacha dedlayn, yoqilg‘i zarbalari va 40 daqiqalik muzokara»: Uchrashuvning 5 ta asosiy nuqtasi

Nyu-Yorkdagi oliy darajadagi muloqotdan eng muhim urg‘ular:

• Zelenskiyning maqsadi: Ukraina rahbari barcha qurolli mojarolarni qish fasli boshlanishiga qadar Tramp ko‘magida to‘xtatish niyatida ekanini ochiq bildirdi;

• Trampdan sirli kelishuv ishorasi: AQSH prezidenti tomonlar o‘rtasida tinchlik bitimi tuzilishini aytdi, ammo uning detallarini sir saqladi;

• Neft va energetika muhokamasi: Ukrainaning Rossiya yonilg‘i infratuzilmasiga uyushtirgan zarbalari va ularning jahon bozoriga ta’siri asosiy muhokama mavzusiga aylandi;

• Brifingdagi to‘liq dominantlik: Ochiq bayonotlar chog‘ida Tramp OAV savollari va muloqotni to‘liq nazorat qilib, asosiy e’tibor markazida bo‘ldi;

• 40 daqiqalik yopiq format: Davlat rahbarlari PVO (havo hujumidan mudofaa), xavfsizlik va energetik sulh masalalarini 40 daqiqalik maxfiy uchrashuvda ko‘rib chiqishdi.

Tramp va Zelenskiy uchrashuvi: Tomonlar bayonoti va kun tartibi tahlili

BMT maydonidagi muzokaralarning asosiy parametrlari taqqosi:

Xalqaro siyosat va geosiyosat ekspertizasi: Trampning rejasi qanday ishlaydi?

Diplomatik insayderlar va xalqaro tahlilchilarning xulosalari:

• «Energetik sulh» ehtimoli: Ikki tomonlama zarbalar to‘xtatilishi mumkin; Ukraina Rossiya neftni qayta ishlash zavodlariga (NPZ) zarba berishni to‘xtatishi evaziga, Moskva ham Ukrainaning energetika tarmoqlarini nishonga olishdan tiyilishi bo‘yicha kelishuv eng real ssenariylardan biri hisoblanadi;

• Qish oldidan vaqt omili: Qish fasli yaqinlashgani sari energetika tizimining barqarorligi Kiyev uchun hayot-mamot masalasiga aylanadi; Zelenskiyning aynan qishgacha urushni tugatish haqidagi so‘zlari frontdagi vaziyat va resurslar yetishmovchiligi bilan bevosita bog‘liq;

• Trampning «Katta sdelka» bosimi: Oq uy rahbari o‘z saylovoldi va’dalariga muvofiq, ikki davlatni ham keskin murosalarga majburlamoqda; Trampning «sdelka mazmunini hozircha aytmayman» deyishi, rejada hududlarni muzlatish yoki xavfsizlik kafolatlari bo‘yicha nozik bandlar borligidan dalolat beradi;

• 40 daqiqalik tezkor diplomatiya: Yopiq formatda 40 daqiqa ajratilishi harbiy yordam paketidan ko‘ra ko‘proq siyosiy shartlar va to‘xtatish mexanizmi tezkor muhokama qilinganini anglatadi.

Nyu-Yorkdagi ushbu uchrashuv yaqin oylar ichida Sharqiy Yevropada harbiy harakatlar sur’ati keskin o‘zgarishi mumkinligini tasdiqladi.

Sizningcha, Donald Tramp va Vladimir Zelenskiy ta’kidlagandek, Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi urush chindan ham qish fasliga qadar to‘xtatilishi mumkinmi? Tramp taklif qilayotgan sirli «sdelka» shartlariga ikkala tomon ham birdek rozi bo‘ladi deb o‘ylaysizmi? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va jahon siyosatining markazida turgan ushbu dolzarb tahlilni barcha do‘stlaringizga ulashing!