To‘g‘ri ovqatlanish inson salomatligini asrash va organizmning me’yoriy faoliyat yuritishi uchun eng muhim omillardan biri hisoblanadi. Kundalik ratsion jigar, yurak, oshqozon va boshqa hayotiy a’zolar ishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Biroq ko‘pchilik ommabop mahsulotlarni sog‘liq uchun xavfli tarzda birlashtirib iste’mol qilmoqda. Bu esa turli jiddiy xastaliklar kelib chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Ayniqsa yozgi va bayram kunlarida ko‘pincha shashlik tayyorlanadi. Ayrimlar uni spirtli ichimliklar bilan birga iste’mol qiladi. Ammo bu kabi kombinatsiya jigar uchun katta yuk hisoblanadi. Chunki jigar bir vaqtning o‘zida ham yog‘li taom, ham spirtli ichimlikni qayta ishlashga majbur bo‘ladi. Bu esa hazm jarayonini og‘irlashtiradi. Natijada o‘ng qovurg‘a ostida og‘riq, ko‘ngil aynishi va og‘irlik hissi yuzaga kelishi mumkin. Mutaxassislar jigarga tushadigan bosimni kamaytirish uchun tovuq yoki mol go‘shti kabi yog‘i kam mahsulotlarni tanlashni tavsiya etadi.
Qaysi mahsulotlarni birga iste’mol qilish mumkin emasligini bilmaslik ham hazm tizimi bilan bog‘liq muammolarni keltirib chiqaradi. Masalan, ko‘plab mevalar asosiy taomlar bilan aralashtirib yeyilganda og‘ir hazm bo‘ladi. Bu esa qorinda gaz to‘planishi va meteorizmga sabab bo‘lishi mumkin.
Shuningdek, o‘simlik oqsillari — yasmiq yoki no‘xatni hayvon oqsillari, ya’ni go‘sht va baliq bilan aralashtirish tavsiya etilmaydi. Bu oshqozon-ichak tizimiga ortiqcha bosim beradi. Achchiq taomlarni gazlangan ichimliklar bilan iste’mol qilish esa qorin og‘rig‘i va surunkali oshqozon-ichak kasalliklarini kuchaytirishi mumkin.
Qo‘y go‘shtini sirka va achchiq choy bilan birga iste’mol qilish ham hazm jarayoni uchun zararli hisoblanadi. Mol go‘shtini esa piyoz yoki dengiz mahsulotlari bilan aralashtirmaslik kerak. Aks holda ovqat hazm qilish jarayoni izdan chiqishi mumkin.
Dengiz mahsulotlarini ayniqsa xurmo va uzum kabi mevalar bilan ehtiyotkorlik bilan iste’mol qilish lozim. Bu qayt qilish va ich ketishiga olib kelishi ehtimoli bor.
Mutaxassislar bir taomda piyoz va sarimsoqni birgalikda ishlatishni ham tavsiya etmaydi. Chunki bu mahsulotlar hazm tizimini kuchli “tirnash” xususiyatiga ega bo‘lib, qorin spazmlari va ichak og‘riqlarini keltirib chiqarishi mumkin.
Ayrim mahsulot kombinatsiyalari yurak-qon tomir tizimiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Masalan, sharobni choy bilan ichish yoki uni shaftoli va xurmo bilan birga iste’mol qilish mumkin emas. Bu holatlar bosh aylanishi, qayt qilish va hatto yurak urishining tezlashishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Pishloq va loviyani birgalikda iste’mol qilish ham organizm uchun zararli kombinatsiyalardan biri hisoblanadi. Bu tanada suyuqlik ushlanib qolishiga olib kelishi mumkin. Oqibatda arterial bosim hamda “yomon” xolesterin miqdori oshishi ehtimoli yuzaga keladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
