Moliyaviy xavfsizlikni oshirish maqsadida mobil ilovalarda akkauntga bank karta, hisobvaraq yoki elektron hamyon biriktirish tartibi yangilandi. Yangi nizomga ko‘ra, endilikda akkauntga faqat foydalanuvchining o‘ziga yoki yaqin qarindoshlariga tegishli bo‘lgan to‘lov vositalarini ulashga ruxsat beriladi. Shu orqali P2P o‘tkazmalarni amalga oshirish ham aynan shu cheklov doirasida bo‘ladi.
Akkauntga kimning kartasi ulanadi?
Nizomda ochiq belgilab qo‘yilgan: mobil ilovada ro‘yxatdan o‘tgan shaxs o‘z akkauntiga faqat o‘ziga tegishli yoki yaqin qarindoshlariga mansub bo‘lgan bank hisobvarag‘i, bank kartasi hamda elektron hamyonlarni biriktira oladi. Boshqa odamning kartasini “shunchaki” ulab qo‘yish amaliyotiga endi yo‘l qolmayapti.
Telefon raqami va JSHSHIR mosligi qat’iy tekshiriladi
Yangi tartibning eng muhim nuqtalaridan biri — telefon raqami va JSHSHIR o‘rtasidagi moslik alohida nazorat qilinadi. Agar moslik tasdiqlanmasa, foydalanuvchini mobil ilovada ro‘yxatdan o‘tkazish ham, bank kartasini biriktirish ham amalga oshirilmaydi. Ya’ni “raqam boshqa, shaxs boshqa” degan sxemalar shu yerning o‘zidayoq to‘xtaydi.
Biometrikada “hayotiylik” shart: surat bilan o‘tmaydi
Kredit va to‘lov tashkilotlariga biometrik identifikatsiya jarayonida “hayotiylik faktori”ni aniqlash majburiyati yuklandi. Oddiy qilib aytganda, kimdir kameraga surat ko‘rsatib yoki tayyor rasm bilan tasdiqdan o‘tib ketolmaydi. Tizim insonning haqiqiyligi va “jonli” ekanini tekshirishi shart bo‘ladi.
Avtomatik himoya mexanizmlari: xatoga joy kam
Xavfsizlikni kuchaytirish uchun bir qator avtomatik cheklovlar ham kiritildi:
1. SMS-kodni 3 marta noto‘g‘ri kiritsangiz — 15 daqiqa “pauza”
Telefonga kelgan bir martalik kod uch marta xato terilsa, mobil ilovadagi harakatlar 15 daqiqaga vaqtincha cheklanadi. Bu oddiy foydalanuvchiga qiyinchilik emas, lekin “pin-kod qidiruvchilar” uchun yaxshi tormoz.
2. Boshqa qurilmadan kirish yoki parolni tiklashda — kartalar avtomatik chiqariladi
Agar akkauntga yangi qurilmadan kirilsa yoki parol qayta tiklansa, akkauntga bog‘langan barcha bank kartalari mobil ilovadan avtomatik tarzda chiqarib yuboriladi. Ya’ni kimdir akkauntga “kirvolay” desa, birinchi navbatda kartalar uziladi — xavf tezda pasayadi.
3. Shu qurilmada operatsiyalar tarixi ham o‘chiriladi
Yana bir qat’iy chora: aynan o‘sha qurilmada bank kartalariga oid moliyaviy operatsiyalar tarixi ham o‘chirib yuboriladi. Bu ma’lumotlar bilan manipulyatsiya qilish, ishonchni suiiste’mol qilish ehtimolini kamaytiradi.
Kartani qayta ulash — faqat biometrikadan keyin
Qayd etilishicha, bank kartalarini qaytadan biriktirish faqat biometrik identifikatsiyadan o‘tgan holda amalga oshiriladi. Demak, “telefonni qo‘lga kiritdim — endi kartalar ham meniki” degan ssenariy endi ishlamaydi.
Xulosa qilib aytganda, yangi nizom mobil to‘lovlardagi eng og‘riqli nuqtalar — begona karta ulash, soxta identifikatsiya va akkauntni egallab olishga qarshi to‘siqlarni yuqoriga ko‘taryapti. Foydalanuvchi uchun qoida aniq: akkaunt — sizniki, karta — sizniki yoki yaqinlaringizniki, tasdiq esa “jonli” biometrika orqali.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
