Saudiyada hilol ko‘rildi, boshqa yurtlarda esa yo‘q. Shu holatda “kimniki to‘g‘ri, qaysi qarorga amal qilamiz?” degan savol har yili Ramazon arafasida qayta-qayta ko‘tariladi. Bu safar ham jamoatchilikda shunday savol paydo bo‘ldi va O‘zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi unga aniq, tushunarli javob berdi.
Fatvo markazi birinchi navbatda bir muhim haqiqatni eslatadi: hilol (yangi oy) Yerning hamma nuqtasida bir vaqtning o‘zida ko‘rinmaydi. Uning ko‘rinishi Quyoshdan qancha uzoqlashgani, ufqdagi balandligi, havo ochiq-noaniqligi kabi omillarga qattiq bog‘liq. Shuning uchun bir joyda oy ko‘rinadi, boshqa joyda esa umuman ko‘rinmasligi tabiiy hol.
Mutaxassislar tushuntirishicha, hilolni ko‘rish ehtimoli ko‘proq Shimoliy Amerika taraflarda bo‘ladi, eng past ehtimol esa Yer sharining sharqiy qismida kuzatiladi. Demak, “Saudiyada ko‘rindi” degani avtomatik ravishda “hamma yerda ko‘ringan” degani emas.
Shu sababdan 17 fevral kechasi aksar mamlakatlarda hilol ko‘rinmagan va Sha’bon oyini 30 kunga to‘ldirish to‘g‘ri bo‘lgan. Saudiya Arabistonida esa “hilol ko‘rindi” degan xabarga tayanilgani uchun u yerda va unga ergashgan ayrim davlatlarda Ramazon ertaroq boshlangan.
Endi eng asosiy nuqta — amaliy qaror. Fatvo markazi bu kabi vaziyatda eng to‘g‘ri yo‘lni shunday belgilaydi: har bir yurt o‘z muftiysi va o‘zining rasmiy diniy idorasi chiqargan fatvoga amal qilishi kerak. Ya’ni, tortishuvga kirishish, “falon davlatda boshlandi, nima uchun bizda boshlanmadi?” degan gaplar bilan jamoani bo‘lishtirishdan ko‘ra, har kim o‘z yurtida qabul qilingan qaror atrofida birlashsa, yaxshilik ustida bo‘ladi.
Eslatib o‘tamiz, Saudiya Arabistoni Oliy sudi 18 fevralni Ramazon oyining birinchi kuni deb e’lon qilgan va o‘sha kechadan tarovih namozlari boshlangan. Shu xabarlar ortidan savollar ko‘paygani tabiiy.
O‘zbekistonda esa O‘zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi 17 fevral kuni hilol ko‘rinmagani sababli, Ramazon oyining birinchi kuni 19 fevralga to‘g‘ri kelishi haqida qaror qabul qilinganini ma’lum qildi. Shu bilan birga, Markaziy va Sharqiy Osiyo davlatlari hamda Yevropadagi ko‘plab musulmon jamoalari ham 19 fevralni Ramazonning ilk kuni sifatida e’lon qildi.
Xulosa oddiy: oyni “bir xil ko‘ramiz” deb tortishish emas, bir-birimizni tushunish muhim. Har kim o‘z yurtidagi rasmiy qarorga amal qilsa, Ramazon ham tinch, ham barakali o‘tadi.
