Yangi ipoteka tizimi uy olishni osonlashtirishi kutilmoqda
O‘zbekistonda 2026-yil 1-iyuldan boshlab aholi uchun uy-joy sotib olishni osonlashtiruvchi “maqsadli ipoteka omonati” tizimi tajriba tariqasida joriy etiladi. Yangi mexanizmga ko‘ra, fuqarolar maxsus bank hisobvaraqlarida mablag‘ jamg‘arib, undan ipoteka krediti uchun boshlang‘ich badal sifatida foydalanishlari mumkin bo‘ladi. Davlat ushbu jarayonni qo‘llab-quvvatlash uchun subsidiyalar ajratishni, kredit foizlarining bir qismini qoplashni va omonatlarga bozor stavkalarida foyda hisoblashni rejalashtirmoqda. Bu tizim aholining moliyaviy yukini kamaytirish orqali uy-joyli bo‘lish imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytiradi.
Oʻzbekistonda aholini uy-joy bilan taʼminlashni ragʻbatlantirish maqsadida ipoteka bozorida yangi mexanizm — «maqsadli ipoteka omonati» joriy etilishi rejalashtirilmoqda. Ushbu tashabbus Prezidentning 2026 yil 24 fevraldagi PF–29-son farmoni ijrosi doirasida ishlab chiqilgan boʻlib, 2026 yil 1 iyuldan boshlab sinov tariqasida amalga oshirilishi koʻzda tutilgan.
Yangi tizimning mohiyati oddiy, lekin samarali: fuqarolar ipoteka krediti olishdan oldin maxsus omonat hisobvaragʻida mablagʻ jamgʻarib boradi. Bu mablagʻlar keyinchalik dastlabki badalni shakllantirishga yoʻnaltiriladi va shu orqali kredit yukini ancha yengillashtiradi.
Mexanizm doirasida bir qator muhim imkoniyatlar yaratiladi:
– tijorat banklarida maxsus omonat hisoblari ochiladi;
– omonatlarga bozor sharoitiga mos foizlar hisoblanadi;
– davlat tomonidan qoʻshimcha subsidiyalar ajratiladi;
– jamgʻarilgan mablagʻlar toʻgʻridan-toʻgʻri ipoteka kreditiga yoʻnaltiriladi.
Bu yondashuv ikki tomonlama foyda keltiradi. Birinchidan, aholi uchun uy-joy xarid qilish imkoniyati kengayadi — chunki odamlar oldindan mablagʻ yigʻib, moliyaviy bosimni kamaytiradi. Ikkinchidan, bank tizimi uchun barqaror va uzoq muddatli resurslar shakllanadi.
Qoʻshimcha ravishda, dastlabki badalning bir qismi davlat tomonidan qoplab berilishi, ipoteka foizlarining maʼlum qismiga (5 yilgacha) kompensatsiya ajratilishi va agar fuqaro uy sotib olmasa, mablagʻlar foizlari bilan qaytarilishi kabi shartlar ham nazarda tutilgan.
Qisqacha aytganda, «maqsadli ipoteka omonati» — bu oddiy kredit emas, balki yangi moliyaviy madaniyat. Agar toʻgʻri ishlasa, uyli boʻlish orzu emas, real rejaga aylanadi.
Izohlar 0
…