"Taksichi"lar kasbini o‘zgartirmoqdami? Ularning soni deyarli 300 mingtaga kamaydi

Mamlakatimizda agregatorlar orqali yo‘lovchi tashish bilan shug‘ullanuvchi haydovchilar soni keskin kamayib ketishi kuzatilmoqda. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 2026 yil sentyabr oyi boshiga kelib ularning soni 481,1 ming nafarni tashkil etmoqda (yil boshida bu ko‘rsatkich 574,6 ming nafar, 2025 yil 1 sentyabrda esa 777,1 ming nafar bo‘lgan). Jumladan, ayol haydovchilar soni ham 4 726 nafardan 4 107 nafargacha qisqargan. Xo‘sh, haydovchilarning ommaviy ravishda bu sohani tark etishiga aslida nima sabab bo‘lmoqda va buzilgan muvozanatning ortida qanday muammolar yashirin? Maqola oxirida esa asosiy intriga — kreditga olingan mashinada ishlashning haqiqiy ahvoli va kuryerlarning daromadi nima uchun ustun kelayotganini ochib beramiz.

Haydovchilar kasbini tashlab ketishining uch asosiy sababi

Taniqli iqtisodchi Otabek Bakirovning tahlillariga ko‘ra, sohadagi inqirozni keltirib chiqarayotgan asosiy omillar quyidagilardan iborat:

• Yoqilg‘i muammosi: Benzin yoki propan hisobiga ishlaydigan taksilar daromadining yarmidan ko‘pi faqat yoqilg‘iga sarflanmoqda. Metanda esa noyabr-mart oylaridagi uzilishlar sababli ulkan navbatlar va vaqt yo‘qotishlari yuzaga kelmoqda.

• Agregatorlarning yuqori komissiyasi: Bozor ochilganida komissiya miqdori 10–14 foizni tashkil etgan bo‘lsa, hozirda ular haydovchilar daromadining 20–24 foizini ushlab olmoqda. Ekspertning qayd etishicha, haydovchilar endilikda o‘zlari uchun emas, ko‘proq agregatorlar manfaati yo‘hlida ishlamoqda.

• Soliq yukining oshishi: Faoliyat 1 foizlik stavka bilan soliqqa tortilishiga qaramay, kelayotgan yildan boshlab majburiy ijtimoiy soliq joriy etilishi rejalashtirilmoqda.

«Haydovchilar endilikda o‘zlari uchun emas, balki ko‘proq agregatorlar foydasi uchun ishlamoqda, Agregatorlar (taksi buyurtma qilish xizmatlari) haydovchilar uchun komissiya miqdorini keskin oshirib yuborayotgan bo‘lsa-da, bozorni nazorat qiluvchi tegishli davlat organlari (antimonopoliya qo‘mitasi) bu holatga jiddiy chora ko‘rmayotgani tanqid ostiga olinmoqda.», — deya ta’kidlaydi mutaxassislar.

Statistika va raqamlardagi keskin pasayish

Sohadagi o‘zgarishlar va haydovchilar miqdorining qisqarishi quyidagicha ko‘rinish oldi:

Asosiy yechim va kuryerlik xizmatining ustunligi

Ko‘pchilikni qiziqtirgan eng asosiy savol — nega odamlar ommaviy ravishda taksichilikni tark etmoqda? Eng muhim yechim va xulosa shundaki, Otabek Bakirovning fikricha, bugungi kunda kreditga olingan avtomobil bilan taksi haydash bundan 2–3 yil oldingidek daromadli va jozibali emas. Hatto ayrim kunlarda yetkazib berish xizmati kuryerlari taksichilarga qaraganda ko‘proq pul topayotgani sohadagi vaziyatni tubdan o‘zgartirib yubordi.

Sizningcha, agregatorlarning yuqori komissiyalari va soliq yuki yumshatilmasa, yaqin kelajakda shaharlarda transport xizmati bilan bog‘liq vaziyat qanday tus oladi? O‘z fikringizni izohlarda qoldiring va bu muhim tahlilni yaqinlaringizga ulashing!