O‘zbekistonda benzin nega qimmatlashmoqda: bozorda nima bo‘lyapti?

O‘zbekistonda benzin bozorida yana qiziq holat yuzaga keldi: mamlakat chetdan yonilg‘i xaridini keskin oshirayotgan bir paytda ayrim AZSlarda import benzini taqchillashib, narxlar 20 ming so‘mdan oshib ketmoqda.

Toshkentda Rossiyadan keltiriladigan AI-95 benzinining ayrim zapravkalarda yo‘qolishi, qolgan joylarda esa kechikib paydo bo‘lishi bozorda ta’minot masalasini kun tartibiga olib chiqdi. «Avtostrada» ma’lumotiga ko‘ra, «Lukoyl» AZSlarida Rossiyaning AI-95 benzini bir oydan ortiq vaqtdan beri sotilmayapti, «Tatneft» shoxobchalarida esa yonilg‘i katta kechikishlar bilan kelmoqda.

Eng qizig‘i, bu holat mamlakat benzin importini rekord darajada oshirayotgan davrga to‘g‘ri kelmoqda.

Rossiya benzini qayerga yo‘qoldi?

Toshkentdagi ayrim «Lukoyl» shoxobchalarida Rossiyadan import qilinadigan AI-95 sotuvi to‘xtab qolgan. «Tatneft» AZSlarida ham import yonilg‘isi muntazam yetkazib berilmayapti.

Manbalarda keyingi yetkazib berish muddatlari aniq emasligi qayd etilgan. Ayrim norasmiy izohlarda esa yaqin vaqtda Rossiya benzinini kutish qiyin bo‘lishi aytilgan.

Rossiyadan kelgan AI-95 paydo bo‘lgan taqdirda ham uning narxi 20 ming so‘mdan yuqori bo‘lmoqda.

Bu esa haydovchilarni yanada qimmat import benzini yoki mahalliy AI-92ga yo‘naltirmoqda.

Toshkentda AI-92 ham qimmatlashdi

Rossiya benzinidagi uzilish fonida mahalliy benzin narxlarida ham farq sezilmoqda.

«Lukoyl» shoxobchalarida O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan AI-92 narxi 13,8 ming so‘mgacha ko‘tarilgan. Boshqa ayrim AZSlarda esa ushbu marka taxminan 11,5 ming so‘m atrofida sotilmoqda.

Toshkentdagi AZSlar bo‘yicha avgust oyidagi ma’lumotlar ham narxlarda sezilarli tafovut borligini ko‘rsatgan. Masalan, 14 avgust holatiga «Lukoyl» shoxobchalarida AI-92 13,8 ming so‘m, «Tatneft»da 12 ming so‘m, ayrim mahalliy AZSlarda esa 11,3–11,9 ming so‘m atrofida bo‘lgan.

O‘zbekiston benzinni ko‘proq import qilyapti

Bozordagi vaziyatni tushunish uchun eng muhim raqamlardan biri — import statistikasi.

2026 yil yanvar–iyul oylarida O‘zbekiston 710 ming tonna benzin import qildi. Bu o‘tgan yilning shu davridagi 461,7 ming tonnaga nisbatan qariyb 54 foiz ko‘p.

Import uchun sarflangan mablag‘ esa 426 million dollarga yetdi. Bir yil avval bu ko‘rsatkich 264,9 million dollar edi. Ya’ni xarajat 60,8 foizga oshgan.

Demak, mamlakat ichki talabni qondirish uchun tashqi bozorga tobora ko‘proq murojaat qilmoqda.

Ichki ishlab chiqarish ham o‘sdi, ammo yetarli emas

Muammo faqat importda emas.

2026 yilning birinchi yarmida O‘zbekistonda 614,2 ming tonna benzin ishlab chiqarilgan. Bu 2025 yilning shu davriga nisbatan 34,5 ming tonnaga ko‘p.

Biroq 2024 yilning birinchi yarmida ishlab chiqarish 676,9 ming tonnani tashkil etgan edi. Demak, hozirgi ko‘rsatkich hali ikki yil avvalgi darajadan past.

Sohadagi tahlillarga ko‘ra, xom neft qazib chiqarishning pasayishi, qayta ishlash quvvatlarining cheklangani, AI-80 benzinidan bosqichma-bosqich voz kechish va mamlakatda avtomobillar soni hamda iqtisodiy faollikning o‘sishi importga bo‘lgan ehtiyojni kuchaytirmoqda.

Nega Qozog‘iston bilan farq shuncha katta?

Eng ko‘p muhokama qilinayotgan masala — O‘zbekiston va Qozog‘istondagi benzin narxlari o‘rtasidagi tafovut.

Toshkentda import AI-95 benzini 20,1 ming so‘m atrofida sotilayotgan bir paytda, Qozog‘istondagi o‘rtacha narx taxminan 7 ming so‘m darajasida ekani keltirilmoqda.

Almatidagi narx ham O‘zbekiston poytaxtidagi import AI-95dan ancha past.

Biroq bu yerda muhim jihat bor: ikki davlatdagi chakana narxni to‘g‘ridan to‘g‘ri solishtirishda valyuta kursi, soliqlar, aksizlar, logistika, ichki bozor siyosati va benzinning kelib chiqishi kabi omillarni ham hisobga olish kerak.

Shu sababli «O‘zbekistonda benzin aynan uch baravar qimmat» degan xulosa muayyan sana, marka va AZSlar kesimida baholanishi lozim.

Muammoning ildizi qayerda?

Hozirgi vaziyatni bitta sabab bilan tushuntirish qiyin. Bozorda bir vaqtning o‘zida bir nechta jarayon kechmoqda:

• benzinga ichki talab yuqori;

• import hajmi keskin oshmoqda;

• import yonilg‘isi uchun sarflanayotgan mablag‘ ko‘paymoqda;

• ichki ishlab chiqarish 2024 yil darajasiga hali qaytmagan;

• Rossiyadan keladigan ayrim benzin turlarida uzilishlar kuzatilmoqda;

• AZSlar o‘rtasida bir xil marka uchun ham sezilarli narx farqi mavjud.

Shuning uchun bugungi benzin narxi faqat AZSdagi chakana ustama bilan emas, butun ta’minot zanjiri — ishlab chiqarish, import, logistika va ichki talab bilan bog‘liq.

Benzin narxi yana oshishi mumkinmi?

Buni hozirdan aniq aytish qiyin. Ammo importga qaramlikning kuchayishi ichki bozor narxlarini tashqi ta’minotdagi o‘zgarishlarga sezgirroq qiladi.

2026 yil yanvar–iyul oylarida benzin importi hajmining 54 foizga oshgani ham talab va taklif o‘rtasidagi bosimni ko‘rsatadi. Shu bilan birga, import benzinining o‘rtacha xarid narxi ham bir tonna uchun taxminan 575 dollardan 600 dollarga ko‘tarilgan.

Demak, tashqi bozordagi narx, yetkazib berish hajmi yoki logistikadagi o‘zgarishlar O‘zbekistondagi chakana narxlarga ta’sir qilishi mumkin.

Haydovchilar uchun asosiy xulosa

Hozirgi vaziyatda benzin bozoridagi asosiy savol «narx nega oshdi?»dan ko‘ra kengroq.

O‘zbekiston benzinni ko‘proq import qilyapti, ammo ayrim import kanallarida ta’minot uzilishlari paydo bo‘lmoqda. Shu bilan birga, ichki ishlab chiqarish o‘sgan bo‘lsa-da, avvalgi yillar darajasiga to‘liq qaytmagan.

Natijada ayrim AZSlarda AI-95 narxi 20 ming so‘mdan oshib, mahalliy AI-92 narxlarida ham sezilarli farq paydo bo‘lmoqda.

Eng muhim raqam esa shunda: 2026 yilning dastlabki yetti oyida O‘zbekiston benzin importi uchun 426 million dollar sarflagan. Bu bir yil avvalgi ko‘rsatkichdan 60,8 foiz ko‘p.

Shuning uchun Toshkentdagi benzin narxi atrofidagi bugungi vaziyatni faqat bitta AZS yoki bitta yetkazib beruvchi bilan izohlab bo‘lmaydi — masalaning ortida butun yoqilg‘i bozoridagi talab, import va ichki ishlab chiqarish o‘rtasidagi muvozanat turibdi.

Sizningcha, yoqilg‘i bozoridagi bunday keskin qimmatlashish va taqchillikni bartaraf etish uchun qanday shoshilinch choralar ko‘rilishi kerak? O‘z fikringizni izohlarda qoldiring va ushbu muhim tahlilni yaqinlaringizga ulashing!