«Oyoqqa skotchlangan $240 ming va soxta dollarlar»: Chegarada qozog‘istonliklar qo‘lga olindi

O‘zbekiston iqtisodiy xavfsizligini himoya qilish yo‘lida xizmat qilayotgan Davlat xavfsizlik xizmati (DXX) va Bojxona organlari xodimlari mamlakat sarhadlarida navbatdagi yirik fitna va jinoyat zanjirini fosh etdi. Toshkent viloyatining chegara hududlarida hamda poytaxt markazida amalga oshirilgan bir vaqtning o‘zidagi keskin tezkor tadbirlar natijasida naq 240 ming AQSH dollarining yashirincha olib chiqib ketilishiga va chet eldan olib kelingan soxta kupyuralarning bozorga kiritilishiga chek qo‘yildi. Bir tomonda — oyoqlariga yuz minglab dollarni skotchlab, chegarachilarni chalg‘itishga uringan yosh kontrabandachilar bo‘lsa, ikkinchi tomonda — niqoblangan soxta pulfurushlarni fosh etib, iqtisodiyotni himoya qilgan haqiqiy operativ xodimlarning matonati namoyon bo‘ldi. Xo‘sh, «Navoiy» chegara postida nimalar yuz berdi, Turkiyadan olib kelingan qalbaki dollarlarni kimlar muomalaga chiqarmoqchi edi va bu halokatli sxema qanday to‘xtatib qolindi?

Chegaradagi fosh etish va soxta pul zanjiri

Bir necha yo‘nalishda olib borilgan shiddatli maxsus operatsiyalar jinoiy rejalarni chilparchin qildi:

• «Navoiy» postidagi to‘qnashuv: Toshkent viloyatining Toshkent tumanida joylashgan «Navoiy» chegara-bojxona postida qo‘shni davlatga noqonuniy valyuta olib chiqib ketmoqchi bo‘lgan Qozog‘iston fuqarolari to‘xtatib qolindi;

• Oyoqlarga skotchlangan boylik: Tekshiruv chog‘ida 2005 va 2009 yillarda tug‘ilgan ikki nafar yosh yigitning biri oyog‘ining boldir qismiga 160 ming dollar, ikkinchisi esa 80 ming dollarni skotch yordamida mahkam bog‘lab olgani fosh etildi;

• Poytaxtdagi soxta valyuta savdosi: DXX Toshkent shahar boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan yana bir amaliyotda Turkiyadan olib kelingan soxta 8 400 dollarni shartli xaridorga 3 800 dollarga pullamoqchi bo‘lgan Qibray (1999 y.t.) va Yunusobod (1997 y.t.) tumani fuqarolari ashyoviy dalillar bilan qo‘lga olindi;

• Qonunning muqarrarligi: Har ikkala holat yuzasidan zudlik bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari boshlandi.

Iqtisodiyotni zaharlovchi yashirin tarmoq

Bu jinoiy sxemalar ortida davlat chegaralarini mensimay, oson boylik orttirishga uringan soyadagi tarmoqlar harakati yotar edi:

• Yoshlarni jinoyatga tortish: 2005 va hatto 2009 yilda tug‘ilgan o‘smirlarning bunday katta miqdordagi mablag‘ bilan chegaradan o‘tishga urinishi ularning ortida kattaroq kontrabanda tarmoqlari va buyurtmachilar turganidan darak beradi;

• Bozorni soxta pulga to‘ldirish xavfi: Chet eldan keltirilgan sifatli soxta valyutalarning tarqalib ketishi oddiy savdogarlar, tadbirkorlar va aholining firibgarlik qurboni bo‘lishiga hamda milliy iqtisodiyotning beqarorlashishiga olib kelishi mumkin edi;

• Xavfsizlik postlariga tuzoq qo‘yish rejasi: Jinoyatchilar oyoqqa pul bog‘lash yoki arzon narxlarda shartli xaridorlarga sotish orqali tizim sergakligini sinab ko‘rmoqchi bo‘ldi.

Chegara posbonlarining sergakligi

DXX va bojxona xodimlarining murakkab sharoitlarda olib borgan kuzatuvi va tahlili jinoyatchilarning har qanday ayyorligini fosh etdi:

• Professional nazorat va rentgen ko‘zi: Oyoqqa pul bog‘lab olgan shaxslarning harakatlari, psixologiyasi va shubhali holatini bojxona xodimlari bir zumda payqadi va ularni to‘liq shaxsiy tekshiruvga yo‘naltirdi;

• Tezkor qaqshatqich fitna tuzog‘i: Soxta pullarni tarqatmoqchi bo‘lgan guruhning iziga tushgan operativ xodimlar ularni aynan pulni topshirish lahzasida qo‘lga olib, dalillarni benuqson muhrladi;

• Vatan oldidagi qasamyod: Har kuni minglab yo‘lovchilar va yuklar o‘tadigan serqatnov postlarda tongdan tungacha hushyor turib, milliy boylikni talon-toroj bo‘lishdan saqlab qolish soha xodimlarining yuksak burchidir.

«Davlat xavfsizligi va chegaralarning daxlsizligi shunchaki xizmat emas — bu har bir fuqaroning tinchligini, moliyaviy barqarorligini himoya qiluvchi sindirilmas qalqondir», — deya e’tirof etmoqda huquq-tartibot tahlilchilari.

Milliy xavfsizlik marrasi va og‘ir saboq

Bu ikki yirik amaliyot noqonuniy daromad va kontrabanda yo‘liga kirgan har qanday shaxs uchun og‘ir dars bo‘ldi. Jami 240 ming dollarlik haqiqiy mablag‘ning mamlakatdan chiqib ketishi to‘xtatildi va qalbaki dollarlar orqali aholini chuv tushirish rejasi barbod qilindi. O‘z hayoti va matonatini chegara xavfsizligiga bag‘ishlagan posbonlar esa mamlakat iqtisodiy mustaqilligining haqiqiy soqchilari ekanini yana bir bor isbotladi.

Sizningcha, chegara orqali yuz minglab dollarni olib o‘tishga hatto 2009 yilda tug‘ilgan o‘smirlarni jalb qilish boshlangan ekan, bunday noqonuniy tarmoqlarning ortida turgan asl «buyurtmachilar»ga qanday jazo berilishi kerak? Chetdan kirib kelayotgan soxta pullardan saqlanish uchun oddiy aholi nimalarga ko‘proq e’tibor berishi lozim? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va iqtisodiy xavfsizlikni himoya qilgan tezkor xodimlarning muvaffaqiyati aks etgan ushbu maqolani barcha yaqinlaringizga ulashing!