«IT'ni o‘qigan it ekan!»: Suv tarab, egat ochgan mehnatkash it internetni larzaga soldi

Ijtimoiy tarmoqlarda egasiga dalada suv tarashda yordam berayotgan, panjalari bilan loyni qazib, suvni to‘g‘ri egatlarga burib berayotgan oqila it videosi minglab foydalanuvchilarning hayratiga sabab bo‘ldi. Ko‘pchilik «Hatto itlar ham tinmay mehnat qilyapti, ishlamay yurgan do‘stlarga jo‘nating!» deya hazillashayotgan bo‘lsa, boshqalar ushbu to‘rt oyoqli qahramonni kinoya bilan «IT (ayti)ni o‘qigan it» deb atamoqda. Xo‘sh, hayvonlarning bunday ongli xatti-harakatlari shunchaki o‘rgatilgan ko‘nikmami yoki itlarda haqiqatan ham yuqori intellekt (IQ) mavjudmi? Bu borada fan nima deydi va xonadoningizdagi uy hayvonining aqliy salohiyatini qanday rivojlantirish mumkin?

To‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir: Itlardagi aql insonning necha yoshiga teng keladi?

Itlarning ongli harakatlari shunchaki ko‘zbo‘yamachilik emas, balki muayyan biologik asosga ega:

• 2–2,5 yoshli bola intellekti: Zoopsixologlar va kanadalik olim Stenli Korenning tadqiqotlariga ko‘ra, o‘rtacha itning aql darajasi 2 yoshdan 2,5 yoshgacha bo‘lgan inson bolasining aqliy rivojlanishiga to‘liq mos keladi;

• 165 dan 250 tagacha so‘z: Aqlli itlar 150 dan ziyod so‘z, buyruq, imo-ishora va hatto oddiy matematik hisob-kitoblarni (masalan, qaysi idishda ko‘proq ovqat borligini) farqlay oladi;

• IQ ko‘rsatkichi: Agar shartli ravishda insonning o‘rtacha IQ ko‘rsatkichi 100 ball deb olinsa, yuqori intellektli it zotlarining ko‘rsatkichi taxminan 45–55 ball atrofida baholanadi.

Sizga nima o‘zgaradi: Bu kadrlar bizga qanday amaliy saboq beradi?

Dalada ketmonsiz suv tarab, loydan yangi ariq ochgan bu it misolida har bir inson o‘zi uchun muhim xulosalarni chiqarishi mumkin:

• Kuzatish va taqlid qilish qobiliyati: Itlar insonning xatti-harakatlarini diqqat bilan kuzatadi. Agar egasi dalada ketmon bilan suv bursa, it bu jarayonni tushunib, o‘z panjalari yordamida oqimga yo‘l ochishga harakat qiladi;

• Mehnat va foydali mashg‘ulot: Hayvonga faqat qorovullik vositasi emas, balki oilaning faol yordamchisi sifatida qarash uning aqliy salohiyatini va intizomini keskin oshiradi;

• Dangasalikka qarshi jonli chaqiriq: To‘rt oyoqli jonivorning o‘z vazifasini sidqidildan bajarayotgani jamiyatda ishsizlik va harakatsizlik kayfiyatida yurgan har bir kishi uchun katta motivatsiyadir.

Bilib qo‘ygan yaxshi: Uy hayvoniga beparvolikning salbiy oqibatlari

Agar uy hayvoniga yetarlicha e’tibor va aqliy yuklama berilmasa, quyidagi muammolar kelib chiqadi:

• Intellektual degradatsiya: Kun bo‘yi zanjirda bog‘lanib yoki tor katakda yotgan itning zehni to‘xtaydi, unda tajovuzkorlik yoki chuqur stress paydo bo‘ladi;

• Jismoniy kasalliklar: Harakatsizlik va faoliyatning yo‘qligi hayvonning suyak-bo‘g‘im tizimini ishdan chiqaradi va umrini qisqartiradi;

• Egasi bilan aloqaning uzilishi: It faqat buyruqlar va hamkorlikdagi harakatlar orqali insonga to‘liq bog‘lanadi va haqiqiy do‘stga aylanadi.

«Itlar — tabiatda insonning his-tuyg‘ulari va niyatlarini eng tez ilg‘aydigan noyob jonzotlardir. Ular muntazam mashq va muloqot orqali murakkab logik vazifalarni mustaqil hal etishni o‘rgana oladi», — deya ta’kidlaydi ixtisoslashgan kinologlar.

Tabiatning bunday hayratlanarli ko‘rinishlari nafaqat tabassum ulashadi, balki insonni atrof-muhitga va o‘z vaqtiga nisbatan mas’uliyatliroq bo‘lishga undaydi. Hatto bir jonivor ham o‘z mehnati bilan foyda keltirishga intilayotgan bir pallada, inson o‘z salohiyatidan yanada unumli foydalanishi shart.

Sizningcha, suv tarab, egat ochgan bu itning xatti-harakati haqiqiy ongli aql natijasimi yoki shunchaki suv bilan o‘ynash instinkti? Siz ham shunday «aytichi» yordamchi itga ega bo‘lishni xohlarmidingiz? O‘z fikringizni izohlarda yozib qoldiring va hali ham uyqudan uyg‘onmagan, ishga shoshilmay yurgan do‘stlaringizga ushbu video-tahlilni ulashing!