«Qiz bolani hech qachon urmang!» — birgina zarba uning butun hayotini izdan chiqarishi mumkin

Qiz bola — oilaning quvonchi, xonadonning fayzi, ota-onaning mehriga muhtoj eng nozik qalblardan biri. Uning baxti uchun albatta katta saroylar qurish, qimmatbaho sovg‘alar olib berish shart emas. Ba’zan bir og‘iz shirin so‘z, mehr bilan qarash va uning fikrini tinglash butun dunyoga arziydi. Ammo ayrim oilalarda hali-hanuz tarbiya deganda baqirish, qo‘rqitish va qo‘l ko‘tarishni tushunadiganlar bor. Eng achinarlisi, bunday munosabat qizchaning nafaqat bugunini, balki kelajakdagi hayotini ham izdan chiqarishi mumkin.

«Qiz bolani hech qachon urmang!» degan chaqiriq shunchaki she’riy misra emas. Bu har bir ota-ona, aka-uka va oila a’zosi o‘ylab ko‘rishi kerak bo‘lgan hayotiy haqiqatdir. Chunki bolani qo‘rqitish mumkin, ammo qo‘rquv bilan uning qalbida mehr, ishonch va hurmatni shakllantirib bo‘lmaydi.

Qiz bolaga qasr emas, mehr kerak

Uyingizda malika bo‘lsin desangiz, albatta qasr qurishingiz shart emas. Qizingiz qimmatbaho liboslar kiymasligi, eng zamonaviy o‘yinchoqlarga ega bo‘lmasligi mumkin. Lekin u o‘z uyida o‘zini xavfsiz his qilishi, ota-onasiga bemalol dardini ayta olishi va xatoga yo‘l qo‘yganida ham mehrdan mahrum bo‘lmasligini bilishi kerak.

Qiz bola uchun eng katta boylik — uning qadrlanishi. Uning gapini bo‘lmasdan tinglaydigan, qo‘rquvlarini masxara qilmaydigan, orzu va maqsadlarini qo‘llab-quvvatlaydigan ota-ona borligi har qanday moddiy boylikdan ustun turadi.

Aksincha, har bir xatosi uchun kaltak kutadigan, savol berishga qo‘rqadigan, o‘z fikrini bildirishdan cho‘chiydigan bolaning qalbida ishonchsizlik paydo bo‘lishi mumkin.

«Tarbiya uchun urdim» degan bahona zo‘ravonlikni oqlamaydi

Ba’zi kattalar bolani urganini uning manfaati bilan izohlashga urinadi. «Men ham shunaqa tarbiya ko‘rganman», «Urmasang, gapga kirmaydi», «Keyin o‘zingga rahmat aytadi», degan gaplarni eshitish mumkin.

Ammo bolaning qo‘rqib gapsiz qolishi uning tarbiya topganini anglatmaydi. U shunchaki jazodan qochishni o‘rganayotgan bo‘lishi mumkin.

Jismoniy jazo bolada qo‘rquv, o‘zini aybdor his qilish, kattalarga ishonchning pasayishi va hissiyotlarini yashirish kabi oqibatlarga olib kelishi mumkin. Ayrim bolalar esa o‘zlari duch kelgan zo‘ravonlikni oddiy holat deb qabul qilib, kelajakda xuddi shu munosabatni boshqalarga nisbatan takrorlashi ehtimoli bor.

Shuning uchun tarbiyaning asosi kaltak emas, tushuntirish, sabr va izchil munosabat bo‘lishi kerak.

Qizingizning ko‘zlarida qo‘rquv emas, quvonch porlasin

Qiz bolaning bolaligi — uning butun umrida eslab yuradigan eng muhim davrlaridan biri. U sahar uyg‘onib, yangi kundan quvonishi, bemalol kulishi, o‘ynashi, savollar berishi va orzu qilishi kerak.

Agar uyda har kuni baqiriq, tahdid va jazo hukmron bo‘lsa, bola asta-sekin o‘zini erkin his qilmay qo‘yadi. U xatosini tan olishdan ham, muammosini aytishdan ham qo‘rqishi mumkin.

Ota-ona esa bir narsani unutmasligi lozim: bola sizdan qo‘rqishi emas, sizga ishonishi kerak. U qandaydir xatoga yo‘l qo‘ysa, jazolanishdan qo‘rqib yashirishga emas, muammosini siz bilan baham ko‘rishga odatlansin.

Qiz bolaning mehrini qadrlang

Qiz farzand ulg‘ayib, ota-onasiga mehribon bo‘lishi, ularning holidan xabar olishi, duolarida eslashi mumkin. Ammo bu mehrni unga bolaligidan majburan singdirib bo‘lmaydi. Mehr mehr bilan tarbiyalanadi.

U kelajakda o‘z oilasini qurishi, farzandli bo‘lishi mumkin. Lekin uning bugungi hayoti ham qadrli. Qiz bolaning baxtini faqat kelajakdagi turmushi bilan o‘lchash to‘g‘ri emas. U hozir ham bola, hozir ham mehrga, hurmatga va himoyaga haqli.

Uning orzulari, qiziqishlari, ta’lim olishi va o‘z qobiliyatini namoyon etishi uchun imkoniyat yaratish — ota-onaning eng muhim vazifalaridan biridir.

Qiz farzand tarbiyasida nimalarga e’tibor berish kerak?

Qiz bolaning sog‘lom muhitda ulg‘ayishi uchun oilada bir nechta oddiy, ammo muhim qoidalarga amal qilish zarur:

• Qo‘l ko‘tarmang. Xato qilganida ham jismoniy jazo o‘rniga, uning xatosini tushuntiring.

• Baqirib emas, gaplashib tarbiyalang. Bolaning yoshi va tushunish darajasiga mos ravishda muloqot qiling.

• Uni tinglang. Qizingizning fikrini arzimas deb hisoblamang, savollariga javob bering.

• Qo‘rqitmang va kamsitmang. Boshqa bolalar bilan taqqoslash yoki haqorat qilish uning o‘ziga bo‘lgan ishonchini susaytirishi mumkin.

• Mehringizni yashirmang. Quchoqlang, maqtang, yaxshi ko‘rishingizni ayting.

• Xavfsizlik hissini bering. U qanday vaziyatga tushmasin, yordam so‘rash uchun sizga murojaat qila olishini bilsin.

Eng muhimi, ota-ona o‘z hissiyotlarini boshqarishni ham o‘rganishi kerak. Jahl chiqqan paytda biroz to‘xtash, vaziyatdan uzoqlashib, tinchlangach gaplashish ko‘plab og‘ir xatolarning oldini oladi.

«Qiz bolani hech qachon urmang!» — bu har bir xonadonda amal qilinishi kerak bo‘lgan qoida

Qiz farzandning qalbi nozik, degan gapni faqat she’rlarda takrorlashning o‘zi kamlik qiladi. Bu fikr har bir oilaning kundalik hayotida namoyon bo‘lishi kerak.

Uyingizda qasr bo‘lmasligi mumkin. Qizingiz eng qimmat liboslarni kiymasligi ham mumkin. Ammo uning ko‘ngli sinmasin, ko‘zlaridagi quvonch so‘nmasin, o‘z uyida o‘zini begona va himoyasiz his qilmasin.

Uning xatosini to‘g‘rilash mumkin, ammo qalbiga yetkazilgan og‘riqni har doim ham osonlikcha davolab bo‘lmaydi. Bir marta ko‘tarilgan qo‘l, aytilgan haqorat yoki kamsituvchi so‘z bolaning xotirasida uzoq saqlanib qolishi mumkin.

Qiz bola ota-onasining qo‘lidan zarba emas, duo va mehr olishi kerak. Uning ko‘zlarida qo‘rquv emas, quyosh porlasin. Dudoqlarida yig‘i emas, tabassum bo‘lsin.

Qiz farzandni asrang. Uni qo‘rqitib emas, mehr bilan ulg‘aytiring. Chunki bolalikda berilgan mehr insonning butun umriga hamroh bo‘ladi.