"Oskar"ga ilgari surildi: Andrey Zvyaginsevning «Minotavr» filmi shov-shuv ko‘tardi

Jahon kinematografiyasi va xalqaro siyosiy doiralarda san’at hamda geosiyosat to‘qnashgan ulkan shov-shuv avjiga chiqdi. Ayni paytda Fransiyada istiqomat qilayotgan rossiyalik taniqli rejissyor Andrey Zvyaginsevning yangi suratga olgan «Minotavr» nomli badiiy filmi Fransiya tomonidan «Eng yaxshi xalqaro to‘liq metrajli film» yo‘nalishida nufuzli «Oskar» mukofotiga da’vogarlar short-listiga rasman kiritildi. Nufuzli Variety nashri xabariga ko‘ra, 79-Kann kinofestivalining oliy Gran-pri mukofotini qo‘lga kiritgan ushbu kartina nafaqat yuksak badiiy qiymati, balki rejissyorning Kann sahnasidan turib Rossiya prezidenti Vladimir Putinga yo‘llagan urushga oid ochiq murojaati bilan ham katta rezonans keltirib chiqargan edi. Kreml esa rejissyorning bu harakatlariga keskin munosabat bildirib, uning bunday masalalarda so‘z aytishga haqqi yo‘qligini ma’lum qildi. Xo‘sh, Zvyaginsev «Oskar»ga qadar qaysi kuchli raqobatchilarni ortda qoldirishi kerak, Peskov nima sababdan rejissyorni aybladi va Gollivud taqdirlash marosimi qachon bo‘lib o‘tadi?

Fransiya nomidan «Oskar» sari: Short-list va kuchli raqobatchilar

Fransiya kinoakademiyasi mamlakat sharafini himoya qilish uchun eng sara kartinalarni saralab oldi:

• «Minotavr»ning short-listga kirishi: Andrey Zvyaginsevning ushbu yangi dramatik asari Fransiya tomonidan «Oskar»ning xalqaro filmi nominatsiyasiga rasmiy da’vogarlar ro‘yxatidan joy oldi;

• Fransiyalik rejissyorlar bilan to‘qnashuv: Short-listdan Zvyaginsevning filmi bilan bir qatorda Antonen Bodrining «De Goll uchun jang: Temir asr», Artur Xararining «Noma’lum», Marin Atlanning «La Gradiva» filmlari hamda Lui Klishining «Temir bola» animatsion asari o‘rin egalladi;

• Hal qiluvchi sanalar: «Oskar» mukofotining yakuniy nominantlari ro‘yxati rasman 2027 yil 21 yanvar kuni e’lon qilinadi;

• G‘oliblarni taqdirlash oqshomi: Dunyoning eng nufuzli kinofestivali — «Oskar»ning 99-tantanali topshirish marosimi esa 2027 yil 14 mart kuni Los-Anjelesda bo‘lib o‘tishi belgilangan.

Kann triumfi va sahnadagi siyosiy portlash

«Minotavr» filmining bu qadar katta diqqat markaziga tushishi Kann kinofestivalidagi muvaffaqiyat va undan keyingi bayonotlar bilan bevosita bog‘liq:

• 79-Kann kinofestivali Gran-prisi: Kartina kinotanqidchilar tomonidan yuksak baholanib, Kann festivalining bosh mukofotlaridan birini qo‘lga kiritdi;

• Putinga yo‘llangan murojaat: Taqdirlash sahnasiga ko‘tarilgan Andrey Zvyaginsev Rossiyaning Ukrainadagi maxsus harbiy operatsiyasi mavzusiga to‘xtalib, Rossiya prezidenti Vladimir Putinga shaxsan murojaat qildi;

• Emigratsiyadagi ijod: Rossiyani tark etib, Fransiyada yashab ijod qilayotgan rejissyor ushbu asari orqali Yevropa kino bozoridagi eng ta’sirli mualliflardan biri ekanini yana bir bor isbotladi.

Kremlning keskin reaksiyasi: «Zvyaginsevda bunday huquq yo‘q!»

Rossiya rahbariyati taniqli rejissyorning bayonotlariga nisbatan o‘z munosabatini qattiq shaklda bildirdi:

• «Ijodini baholamayman»: Kreml rasmiy vakili Dmitriy Peskov Zvyaginsevning ijodiy yutuqlarini baholash niyatida emasligini bildirdi;

• Donbass masalasidagi ayblov: Peskov so‘z erkinligi va ma’naviy huquq haqida gapirar ekan, «Men uchun faqat Zvyaginsevning 2014 yildan beri Kiyev rejimi tomonidan Donbassda uyushtirilgan qonli qirg‘inni hech qachon qoralamagani muhim. Agar u o‘sha paytda buni qilganida edi, ehtimol, bugun gapirishga haqqi bo‘lardi», deya ta’kidladi;

• Kreml hukmi: Spiker rejissyorning Donbass mavzusidagi sukunati sababli bugungi kunda Rossiya siyosatini tanqid qilishga hech qanday ma’naviy huquqi yo‘qligini ochiq kesib aytdi.

«Minotavr» atrofidagi bu bahslar bugungi kunda katta san’at geosiyosiy to‘qnashuvlardan mutlaqo xoli bo‘la olmasligini yaqqol ko‘rsatmoqda. Bir paytlar Rossiya sharafini himoya qilib, «Leviafan» va «Nelyubov» filmlari bilan jahonni larzaga solgan rejissyor endilikda Fransiya bayrog‘i ostida «Oskar» sari qadam tashlamoqda.

Sizningcha, Fransiyaning Andrey Zvyaginsev asarini «Oskar»ga tavsiya etishida sof san’at ustunlik qildimi yoki siyosiy omillar ham rol o‘ynadimi? Dmitriy Peskovning rejissyorga bildirgan e’tirozlari haqida qanday fikrdasiz? O‘z mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va katta kino hamda xalqaro siyosat to‘qnashuvi tahlilini barcha san’at ixlosmandlariga ulashing!