AQSH prezidenti Donald Tramp O‘zbekistonni G‘azo sektori bo‘yicha xalqaro Tinchlik kengashidan doimiy o‘rin olishga taklif etdi. Prezident matbuot xizmati ma’lum qilishicha, davlat rahbari Shavkat Mirziyoyev nomiga Trampdan “Yaqin Sharqda tinchlikni mustahkamlash va mojarolarni hal etish bo‘yicha xalqaro tashabbusga qo‘shilish” yuzasidan rasmiy taklif xati kelib tushgan.
Maktubda qayd etilishicha, mazkur tashabbus 2025 yil 29 sentyabrda e’lon qilingan, jahon yetakchilari tomonidan qo‘llab-quvvatlangan hamda BMT Xavfsizlik Kengashining 2025 yil 17 noyabrdagi 2803-sonli rezolyutsiyasi bilan ma’qullangan G‘azodagi mojaroni tugatish bo‘yicha kompleks rejaga tayanadi. Ya’ni, gap shunchaki g‘oya haqida emas — u xalqaro darajada “qog‘ozga tushirilgan” va tayanch hujjatlarga bog‘langan tashabbus sifatida ko‘rsatilmoqda.
Tashabbusning asosiy mohiyati — uzoq muddatli tinchlik, barqarorlik va xavfsizlikni ta’minlash mas’uliyatini zimmasiga olishga tayyor davlatlarni birlashtiruvchi yangi xalqaro tuzilma, ya’ni Tinchlik kengashini tashkil etishdan iborat. O‘zbekistonga esa bu tuzilmaga ta’sischi davlat sifatida qo‘shilish taklif etilgani ta’kidlanadi.
Ma’lum qilinishicha, Shavkat Mirziyoyev amerikalik hamkasbiga javob maktubini yo‘llab, O‘zbekiston Tinchlik kengashiga ta’sischi davlat sifatida qo‘shilishga tayyor ekanini bildirgan. Prezident o‘z maktubida ushbu tashabbusni Yaqin Sharqdagi ko‘p yillik nizolarni bartaraf etish, keng mintaqa bo‘ylab tinchlik va barqarorlikni mustahkamlash yo‘lida muhim qadam sifatida baholagan.
Eslatib o‘tish joiz, o‘t ochish to‘xtatilganidan keyin G‘azo sektorida hududni boshqarish uchun xalqaro organ shakllantirish rejasi haqida gaplar bir necha bor ko‘tarilgan edi. Shu fon ortda turgan bir paytda Oq uy tomonidan ham kengash tarkibida ayrim mashhur shaxslar bo‘lishi aytilgan: AQSH davlat kotibi Marko Rubio, Yaqin Sharq bo‘yicha maxsus vakil Stiv Uitkoff, AQSH prezidentining kuyovi Jared Kushner hamda Buyuk Britaniyaning sobiq bosh vaziri Toni Bler mazkur kengash tarkibidan o‘rin olishi e’lon qilingan.
Biroq, Bloomberg tanishib chiqqan nizom loyihasiga ko‘ra, Tinchlik kengashining vazifalari faqat G‘azo bilan cheklanib qolmasligi ham mumkin. Hujjatda u “barqarorlikka ko‘maklashish, ishonchli va qonuniy boshqaruvni tiklash hamda mojarolar ta’sir ko‘rsatgan yoki tahdid ostida bo‘lgan hududlarda mustahkam tinchlikni ta’minlashga intiluvchi xalqaro tashkilot” sifatida ta’riflanadi. Ya’ni, bu model “bir nuqta — bir muammo” emas, balki kengroq mandatga ega platformaga o‘xshaydi.
Loyihaga ko‘ra, kengashga Trampning o‘zi raislik qiladi va qarorlar yakuniy tarzda u tomonidan tasdiqlanishi kerak bo‘ladi. Demak, format jamoaviy muhokamani ko‘zda tutsa-da, “oxirgi imzo” markazda qolishi mumkin.
O‘zbekistonning ta’sischi davlat sifatida taklif etilishi esa Toshkentning xalqaro maydondagi rolini yanada ko‘rinarli qilishi ehtimolini kuchaytiradi. Ayniqsa, tinchlik, muzokara va barqarorlik kabi mavzularda amaliy tashabbuslar ko‘paygan bir paytda, bu taklif mintaqaviy va global kun tartibida O‘zbekistonning ishtirokini yangi bosqichga olib chiqishi mumkin. Qisqasi, geosiyosat “shaxmat taxtasi” bo‘lsa, O‘zbekistonga yana bir yurish imkoni ochilayotganga o‘xshaydi — endi asosiysi, o‘sha yurish qanday natija berishi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
