Io yoʻldoshining energetik paradoksi: Juno missiyasi yangi haqiqatni ochdi

Italiya Milliy astrofizika instituti (INAF) olimlari Piero di Martino va Alessandro Mura boshchiligidagi tadqiqot guruhi NASAning Juno kosmik stansiyasi yuborgan maʼlumotlar asosida Io yoʻldoshidagi vulqon faoliyatini tahlil qildi. Tadqiqot natijalari Quyosh tizimidagi eng faol vulqon tanasi hisoblangan Io boʻyicha uzoq yillardan buyon davom etib kelayotgan «energetik paradoks»ni hal qilishga imkon berdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Olimlar avvalgi hisob-kitoblar notoʻgʻri boʻlganini aniqlashdi. Ilgari teleskoplar va Galileo apparati faqat yuqori haroratli vulqon halqalarini qayd etgan, biroq Juno spektrometri yordamida lava koʻllarining markaziy, nisbatan «sovuq» qismlari ham ulkan energiya tarqatishi maʼlum boʻldi. Aynan shu hududlar yoʻldoshning umumiy issiqlik balansida asosiy oʻrinni egallaydi.

Tadqiqot davomida Amaterasu va Xors kabi lava koʻllarining harorat rejimi oʻrganildi. Matematik modellashtirish natijalariga koʻra, ushbu koʻllardagi lava qobigʻining yoshi bir necha oydan 10 yilgacha davom etadi. Bu esa Io ichki qismlaridagi magmaning yopishqoqligi va uning sovish jarayonlari haqida yangi maʼlumotlarni taqdim etdi.

Ushbu kashfiyot Yupiter va Yevropa tortishish kuchlari taʼsirida hosil boʻladigan energiya qayerga sarflanishi haqidagi savolga javob beradi. Maʼlum boʻlishicha, aynan eski va nisbatan sovuq lava koʻllari yoʻldoshning asosiy «energetik klapanlari» vazifasini bajarib, yer osti issiqligini samarali tarzda tashqi muhitga chiqarib yuboradi.