Nancy Grace Roman kosmik teleskopi 22 yilgacha xizmat qilishi mumkin

NASA agentligining yangi Nancy Grace Roman kosmik teleskopi loyihada koʻzda tutilganidan salkam ikki baravar uzoqroq muddat faoliyat yuritishi kutilmoqda. Ixbt.com maʼlumotiga koʻra, qurilmani koinotga yuqori aniqlikda uchratgani sababli zaxiradagi yoqilgʻi hajmi kutilganidan ancha koʻp tejalib qoldi va bu ilmiy ekspluatatsiya muddatini 22 yilgacha uzaytirish imkonini berdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Mukammal uchirish natijasi

Joriy yilning 30-avgust sanasida SpaceX Falcon Heavy raketa tashuvchisi yordamida koinotga muvaffaqiyatli chiqarilgan Roman teleskopi ayni paytda Yer-Quyosh tizimining ikkinchi Lagranj nuqtasi (L2) yaqinidagi ishchi hudud tomon harakatlanmoqda. Ushbu nuqta sayyoramizdan taxminan 1,6 million kilometr masofada joylashgan boʻlib, u yerda ilmiy kuzatuvlar uchun eng qulay sharoitlar yaratiladi.

Mutaxassislarning hisob-kitoblariga koʻra, xizmat muddatining keskin oshishiga asosiy sabab — uchirish jarayonining oʻta aniqligi boʻldi. Traektoriyani birinchi yirik tuzatish amaliyoti uchun teleskop atigi 18 kilogramm yoqilgʻi sarflagan, holbuki rejalashtirish bosqichida bu manevr uchun 200 kilogrammgacha yoqilgʻi ajratilishi taxmin qilingandi. Natijada qoʻshimcha resurslarning salmoqli qismi toʻlaligicha saqlanib qoldi.

Konstruksiyadagi yengillik va yoqilgʻi zaxirasi

Teleskopning jismoniy ogʻirligi ham muhim omil boʻlib xizmat qildi. Yoqilgʻisiz holdagi qurilma loyihada belgilangan maksimal ruxsat etilgan qiymatdan qariyb ikki tonna yengilroq chiqdi. Bu esa uchirish oldidan toʻrtta yonilgʻi bakini toʻliq toʻldirib, taxminan 1100 kilogramm yoqilgʻi yuklash imkonini berdi.

Shu tariqa, Roman apparatining umumiy boshlangʻich massasi 9173,5 kilogrammni tashkil etdi. Hatto baklar maksimal darajada toʻldirilgan boʻlsa ham, teleskop belgilangan cheklovdan yarim tonna yengilroq holda koinotga yoʻl oldi.

Oldinda turgan bosqichlar va kelajakdagi xizmat

Dastlab NASA asosiy ilmiy dasturni besh yil va yana shuncha muddatga uzaytirish imkoniyatini hisobga olgan holda yoqilgʻi zaxiralarini rejalashtirgandi. Endilikda uchirilgandan keyingi amaldagi koʻrsatkichlar boshqa tizimlar ish qobiliyati saqlanib qolganda, kamida 22 yillik ekspluatatsiyaga tayanishga asos bermoqda.

Sentabr oyida yana bir traektoriyani tuzatish ishlari, dekabr oyining boshida esa L2 yaqinidagi ishchi orbitaga yakuniy chiqish manevri rejalashtirilgan. NASA oldindan bergan baholarga koʻra, bu amaliyotlar ham rejalashtirilgandagidan kamroq yoqilgʻi talab qiladi.

Ishchi orbitaga chiqqandan soʻng, Roman dvigatellari nafaqat traektoriyani toʻgʻrilash, balki har 28 kunda holatni saqlash hamda orientatsiya tizimining oltita mahovigi toʻplagan momentini tushirish uchun ishlatiladi. Taʼkidlash joizki, NASA loyihalash bosqichidayoq koinotda avtomatik ravishda yonilgʻi quyish imkoniyatini ham koʻzda tutgan boʻlib, teleskop tegishli tutqichlar va masofadan ochiladigan issiqlik izolyatsiyasi bilan jihozlangan.