Fiziklar xiral o‘ta o‘tkazuvchanlikning aniq dalillarini topishdi

Fiziklar guruhi xiral o‘ta o‘tkazuvchanlik mavjudligini tasdiqlovchi ilmiy kashfiyotga qo‘l urdi. MIT tadqiqotchilari kremniy taglikdagi qalay monoqatlari (Sn/Si(111)) tizimida kvant simmetriyasining buzilishini kuzatishga muvaffaq bo‘lishdi. Bu jarayon elektron juftliklarining vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishiga asoslangan bo‘lib, uzoq vaqtdan buyon nazariy jihatdan bashorat qilingan edi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tadqiqot davomida olimlar skanerlovchi tunnel mikroskopiyasi (STM) yordamida mutlaq nolga yaqin haroratda (400 mK) qalay atomlari panjarasidagi nuqsonlarni o‘rganishdi. Ular "tugun va antitugun" deb nomlangan noyob hodisani qayd etishdi, bu elektron va kovak komponentlarining to‘lqin funksiyasidagi farqlanishini ko‘rsatadi. Bu holat faqat o‘ta o‘tkazuvchan juftliklarning nolga teng bo‘lmagan burchak momenti mavjud bo‘lganda yuzaga keladi.

Sn/Si(111) tizimining oddiy tuzilishi olimlarga murakkab matematik modellarni hech qanday qo‘shimcha koeffitsiyentlarsiz tasdiqlash imkonini berdi. Mikroskop ostida kuzatilgan "yulduz" va "gul" shaklidagi kvant shovqinlari xiral d-to‘lqinli juftlanish nazariyasini to‘liq tasdiqladi.

Ushbu kashfiyot kelajakdagi kvant kompyuterlari uchun yangi davrni boshlab berishi mumkin. Xiral o‘ta o‘tkazuvchanlikka asoslangan materiallar tashqi shovqinlarga chidamli va xatolarga moyil bo‘lmagan kvant hisoblash tizimlarini yaratishda asosiy apparat bazasi bo‘lib xizmat qiladi.