Koinot qochqini: yulduzlar to‘dasidagi pulsar kutilganidan 10 barobar tezroq harakatlanmoqda

Germaniya, Xitoy, Italiya va Kanada olimlari PSR J1905+0154A tizimi ustida yigirma yil davom etgan tadqiqotni yakunladilar. Arecibo rasadxonasi va FAST radioteleskopi ma’lumotlarini birlashtirgan mutaxassislar millisekundli pulsar — o‘z o‘qi atrofida atigi 3,19 millisekundda bir marta aylanadigan neytron yulduzining harakat modelini yaratdilar. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Maks Plank nomidagi Radioastronomiya instituti va Xitoy Fanlar akademiyasi olimlari boshchiligidagi guruh ushbu pulsar NGC 6749 yulduzlar to‘dasiga nisbatan soniyasiga 123 kilometr tezlikda harakatlanayotganini aniqladi. Bu ko‘rsatkich mazkur to‘da uchun belgilangan ikkinchi kosmik tezlikdan 10 barobar yuqori bo‘lib, ob’yektning to‘dadan tashqariga otilib chiqayotganini yoki u yerga tasodifan kirib qolganini anglatadi.

Tadqiqotning muhim bosqichi pulsarning hamrohi — geliyli oq mitti yulduzni aniqlash bo‘ldi. Hubble kosmik teleskopi yordamida topilgan ushbu yulduz massasi Quyosh massasining 17–19 foizini tashkil etadi. Uning sovish jarayonini tahlil qilish orqali olimlar tizimning 400–700 million yil avvalgi faol davrini o‘rganishga muvaffaq bo‘ldilar.

NGC 6749 to‘dasining siyrakligi astrofiziklarga pulsarning magnit maydoni va haqiqiy yoshini (taxminan 3 milliard yil) aniq o‘lchash imkonini berdi. Bu kashfiyot yulduzlar evolyutsiyasi qonuniyatlarini tekshirish va past zichlikdagi sharoitlarda ekzotik juftliklar qanday shakllanishini tushunish uchun noyob imkoniyat yaratadi.