GPS oʻrnini bosuvchi Pulsar tizimi: Santimetrgacha aniqlik va 100 baravar kuchli signal

AQSHning Xona Space Systems kompaniyasi global navigatsiya olamida inqilob qilishga tayyorlanmoqda. Kompaniya tomonidan ishlab chiqilayotgan Pulsar tizimi anʼanaviy GPS texnologiyasiga munosib muqobil boʻlishi kutilmoqda. Past yer orbitasida (LEO) joylashadigan ushbu sunʼiy yoʻldoshlar tarmogʻi hozirgi tizimlardan 100 baravar kuchliroq signal tarqatish imkoniyatiga ega boʻladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Pulsar tizimining birinchi oltita seriyali sunʼiy yoʻldoshi joriy yilning oktyabr oyida orbitaga uchirilishi rejalashtirilgan. Kompaniya 2027-yilga kelib oʻzining ilk tijoriy xizmatlarini ishga tushirishni maqsad qilgan. Toʻliq quvvat bilan ishlaganda, tizim 258 ta apparatdan iborat boʻladi va yer yuzining istalgan nuqtasida koordinatalarni bir necha santimetrgacha aniqlikda belgilash imkonini beradi.

Shahar sharoitida uzluksiz aloqa va xavfsizlik

Hozirgi GPS tizimlari baland binolar orasida, qalin oʻrmonlarda yoki yopiq inshootlar ichida signal yoʻqolishi kabi muammolarga duch keladi. Pulsarʼning past orbitada joylashishi va signal quvvatining yuqoriligi ushbu toʻsiqlarni yengib oʻtishga yordam beradi. Bu ayniqsa avtonom boshqariladigan transport vositalari va dronlar uchun juda muhimdir.

Shuningdek, yangi tizim kiberhujumlarga, xususan, signalni boʻgʻish (jamming) va soxtalashtirish (spoofing) urinishlariga nisbatan ancha chidamli qilib ishlanmoqda. 2025-yil iyul oyida SpaceX kompaniyasining Falcon 9 raketasida uchirilgan Pulsar-0 prototipi oʻtkazilgan sinovlarda xalaqit beruvchi qurilmalarning taʼsir doirasini 95 foizga qisqartirishga muvaffaq boʻlgan.

Yuqori aniqlikdagi vaqt sinxronizatsiyasi

Navigatsiyadan tashqari, Pulsar tizimi moliya bozorlari, telekommunikatsiya tarmoqlari va maʼlumotlar markazlari (data-center) uchun oʻta aniq vaqt sinxronizatsiyasini taʼminlaydi. Xona Space Systems muhandislari GPS sunʼiy yoʻldoshlaridagi qimmatbaho atom soatlaridan voz kechib, maxsus dasturiy usullar yordamida 10 nanosekundlik aniqlikka erishishni rejalashtirmoqda.

Yangi tizimning oʻziga xos jihatlaridan biri uning mavjud infratuzilma bilan mosligidir. Kompaniya bayonotiga koʻra, koʻplab amaldagi GPS qabul qiluvchi qurilmalar apparat qismini almashtirmasdan, shunchaki dasturiy taʼminotni yangilash orqali Pulsar signalini qabul qila oladi. Hozirda navigatsiya texnikasi ishlab chiqaruvchilari bilan ushbu yoʻnalishda hamkorlik dasturlari boshlab yuborilgan.

Oʻzbekiston kabi jadal rivojlanayotgan hududlar uchun bunday texnologiyalar kelajakda qishloq xoʻjaligida aniq dehqonchilik qilish, logistika tizimlarini optimallashtirish va aqlli shahar loyihalarini tatbiq etishda yangi imkoniyatlar eshigini ochishi mumkin. Past orbitadagi sunʼiy yoʻldoshlar sonining ortishi global miqyosda raqamli aloqa sifatini yangi bosqichga olib chiqadi.