Tarixdagi eng issiq yulduz atrofidan ekzosayyora topildi

Astronomlar kosmik teleskop TESS maʼlumotlarini tahlil qilish jarayonida noyob kashfiyot eshigini ochdi. Ixbt.com nashrining yozishicha, Dracon yulduz turkumidagi HD 156295 deb nomlangan oq-koʻk gigant yulduz atrofida ehtimoliy ekzosayyora aniqlangan. Agar ushbu signal oʻz tasdigini topsa, mazkur osmon jismi oʻzining yashash zonasida sayyora topilgan tarixdagi eng issiq yulduzga aylanadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Maʼlum boʻlishicha, massasi Quyoshnikidan 1,67 baravar koʻp boʻlgan bu yulduzning harorati taxminan 7 767 Kelvinga teng. Yulduzning yorqinligi Quyoshnikidan 9,16 marta yuqori boʻlib, u yerdan atigi 140 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgani bois uni oddiy koʻz bilan ham koʻrish mumkin. Topilgan HD 156295 b nomli obyekt Yupiterdan taxminan 6,3 baravar ogʻirroq boʻlib, yulduz atrofida 4 astronomik birlik masofada aylanadi va toʻliq aylanish uchun 2 200 kun sarflaydi.

Ilmiy yondashuv va yangi usullar

Ushbu ulkan yulduz tizimida sayyorani qidirib topish oddiy vazifa boʻlmadi. Odatda qoʻllaniladigan tranzit usuli va nuriy tezliklar A-klassidagi subgigantlar uchun deyarli samarasiz, chunki ularning tez aylanishi va tor spektral chiziqlari yoʻqligi bunga toʻsqinlik qiladi. Shu sababli tadqiqotchilar guruhi pulsatsion tayming usulidan foydalandi.

Delta Scuti turkumidagi yulduzlar yuqori barqarorlik bilan pulsatsiyalanadi. Hamroh obyektning tortishish kuchi pulsatsiya fazasini biroz siljitadi va aynan shu mikroskopik kechikishlar orqali ikkinchi obyektning orbitasi tiklanadi. Mualliflar ushbu topilma boʻyicha taxminan 50 foizlik ishonchlilik bahosini berishgan, chunki pulsatsiyalarning oʻzgarishi ham orbital signalni taqlid qilishi mumkin.

Kelgusidagi kuzatishlar va istiqbollar

Tadqiqot doirasida kelgusi qadamlar ham rejalashtirilgan. 2027-yilda kutilayotgan TESS maʼlumotlari kuzatuv bazasini 3 000 kungacha uzaytirib, ekzosayyoraning mavjudligini aniqlashtirishga yordam beradi. Qoʻshimcha filtr sifatida esa Gaia DR4 astrometriyasi xizmat qiladi, u 66 oylik baza yordamida toʻliq orbital davrni qamrab olib, agar sayyora rostdan ham mavjud boʻlsa, 300 mikrosoniyali siljishni qayd etishi kutilmoqda.

Shuningdek, oʻsha tanlanma doirasida Yupiter massasidan 25 dan 59 martagacha ogʻir boʻlgan yana 8 ta qoʻngʻir mitti nomzodlari topildi. Ulardan 6 tasi toʻgʻridan-toʻgʻri "qoʻngʻir mittilar choʻli" deb nomlangan statistik jihatdan noyob hududga tushadi. Kelgusida yorqin yulduzlar uchun moʻljallangan PLATO teleskopi pulsatsion tayming aniqligini keskin oshirib, issiq A-yulduzlari atrofidan Yupiter massasidagi hamrohlarni birinchi marta qidirish imkonini berishi kutilmoqda.