Koinot siri: Oʻn yillik sukunatdan soʻng nodir «Moviy koʻz» pulsari uygʻondi
Astronomlar oʻn yillar davomida «radio-sukunat» holatida boʻlgan eng nodir neytron yulduzlaridan biri — markaziy ixcham obyektdan (CCO) ilk bor kuchsiz radiotoʻlqinlarni qayd etishga muvaffaq boʻlishdi. Ushbu kashfiyot koinotdagi oʻlik deb hisoblangan yulduz qoldiqlari aslida faol boʻlishi mumkinligini koʻrsatmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Xitoy Fanlar akademiyasi Milliy astronomik observatoriyasi xodimi Zhang Lei boshchiligidagi xalqaro jamoa Janubiy Afrikadagi MeerKAT radioteleskopi yordamida 1E 1207.4-5209 obyekti impulslarini aniqladi. Ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu obyekt Somon yoʻli galaktikasida, Yerdan taxminan 10 ming yorugʻlik yili masofasida joylashgan boʻlib, u oʻta yangi yulduz portlashidan keyin qolgan qoldiqning markazida joylashgan.
«Moviy koʻz»ning kutilmagan faolligi
Mazkur neytron yulduzi oʻzining rentgen nurlanishi va yangi topilgan radiotoʻlqinlari kombinatsiyasi tufayli norasmiy ravishda «Moviy koʻz» (Blue Eye) nomini oldi. Olingan tasvirlarda yulduzning yorqin rentgen nurlanishi kosmik bulut markazidagi moviy rangli koʻz qorachigʻini eslatadi. MeerKAT kuzatuvlari shuni koʻrsatdiki, obyekt har 424 millisekundda bir marta takrorlanuvchi juda kuchsiz impulslarni tarqatmoqda.Olimlarning fikricha, ushbu radio-signalning paydo boʻlishi 2015-yilda sodir boʻlgan «aylanishdagi uzilish» (spin glitch) hodisasi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Oʻshanda neytron yulduzining aylanish tezligi qisqa muddatga keskin oshgan edi. Bunday jarayon yulduz ichidagi oʻta zich moddaning harakati natijasida yuzaga keladi va u obyektning magnit maydonini kuchaytirgan yoki uning yoʻnalishini oʻzgartirgan boʻlishi mumkin.
Kashfiyotning ilmiy ahamiyati
Ushbu topilma zamonaviy astronomiya uchun bir qancha muhim xulosalarni taqdim etadi:- Hozirgacha «oʻlik» deb hisoblangan koʻplab neytron yulduzlari aslida juda kuchsiz radio-pulsarlar boʻlishi mumkin;
- Galaktikamizda biz hali sezmagan, ammo faol boʻlgan pulsarlarning ulkan populyatsiyasi mavjudligi ehtimoli ortdi;
- Bu hodisa SN 1987A kabi mashhur oʻta yangi yulduz qoldiqlarida nega hali ham radio-signallar topilmayotganini tushuntirib berishi mumkin.
Hozirda astronomlar «Moviy koʻz»ni kuzatishda davom etmoqdalar. Asosiy savol shundan iboratki, ushbu kuchsiz radio-signal doimiymi yoki bu shunchaki 2015-yildagi ichki silkinishning vaqtinchalik asoratimi? Agar signal saqlanib qolsa, darsliklardagi neytron yulduzlari haqidagi boblarni qayta yozishga toʻgʻri keladi.
Izohlar 0
…