Ilova doʻkonlaridagi yirik firibgarlik: Genesis Tech tarmogʻi qanday fosh etildi?

AQSH Federal savdo komissiyasi (FTC) mobil ilovalar bozoridagi eng yirik firibgarlik tarmoqlaridan biri boʻlgan Genesis Tech kompaniyasiga nisbatan sud daʼvosini qoʻzgʻatdi. Mazkur ish zamonaviy texnologiyalar olamida obuna xizmatlari orqali foydalanuvchilarni aldash qanchalik murakkab va tizimli koʻrinishga kelganini koʻrsatib bermoqda. Kompaniya yashirin shirkatlar tarmogʻi orqali yuz millionlab dollar mablagʻni noqonuniy oʻzlashtirganlikda ayblanmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

FTC maʼlumotlariga koʻra, Genesis Tech oʻzining haqiqiy qiyofasini yashirish uchun Kiprda roʻyxatdan oʻtgan va Ukrainada faoliyat yurituvchi oʻnlab shoʻba korxonalardan foydalangan. Ushbu tarmoq tarkibiga MadMuscles, Harna va Unimeal kabi fitnes ilovalari, PDF Guru va PDF Master kabi servislar, shuningdek, Nebula munajjimlar bashorati va Wisey unumdorlik ilovalari kirgan. Faqatgina beshta asosiy shoʻba korxonaning 2023-yildan 2025-yil oʻrtalariga qadar koʻrgan daromadi qariyb 250 million dollarni tashkil etgan.

Murakkab yashirinish sxemasi

Mazkur firibgarlik tarmogʻi Apple va Google kabi texnologik gigantlarning nazorat tizimlarini chetlab oʻtish uchun oʻta ayyorona usullardan foydalangan. Genesis Tech doimiy ravishda yangi yuridik shaxslar va savdogar hisob raqamlarini (merchant accounts) ochib borgan. Shu yoʻl bilan ular firibgarlikka qarshi monitoring dasturlaridan yillar davomida qochib qutulishga muvaffaq boʻlishgan. Mablagʻlar esa turli mamlakatlararo oʻtkazmalar orqali izsiz yoʻqotilgan.

ixbt.com xabar berishicha, 2025-yilning sentyabr oyigacha boʻlgan 12 oylik davr ichida kompaniya bilan bogʻliq barcha PayPal hisob raqamlari orqali oʻtgan tranzaksiyalar jami 700 million dollarga yetgan. Bu raqamlar firibgarlik koʻlami naqadar keng ekanligini va oddiy foydalanuvchilarning hamyoniga jiddiy zarar yetkazilganini tasdiqlaydi.

Obunadan chiqishning imkonsizligi

Genesis Tech ilovalarining asosiy xavfi ularning "tuzoq" uslubida ishlashida edi. Foydalanuvchilarga xizmatlar bepul yoki juda arzon narxda taklif qilingan, biroq roʻyxatdan oʻtish bilanoq avtomatik tarzda qimmatli obunalar faollashtirilgan. Eng yomoni, ilovalar va veb-saytlarda obunani bekor qilish tugmasi ataylab olib tashlangan yoki yashirib qoʻyilgan. Koʻp hollarda mijozlardan ularning ruxsatisiz qoʻshimcha xizmatlar uchun pul yechilgan yoki bir marta sotib olingan mahsulot uchun ikki marta haq olingan.

Ushbu holat Oʻzbekistonlik foydalanuvchilar uchun ham muhim ogohlantirishdir. App Store va Google Play doʻkonlarida bunday "aqlli" firibgarlik sxemalari koʻpayib bormoqda. Mutaxassislar har qanday ilovani yuklab olishdan avval uning ishlab chiqaruvchisini tekshirishni va shubhali obunalarga bank kartalarini bogʻlamaslikni tavsiya etadi. Hozirda mazkur ish Kaliforniya shimoliy okrugi sudida koʻrilmoqda va u yerda bir guruh shaxslar, jumladan Stamatis Skianis va Oksana Kucher kabi rahbarlar javobgarlikka tortilishi kutilmoqda.