Gulfstream G700 ekologik yoqilgʻida parvoz qildi: Aviatsiya tarixida yangi sahifa

Aviatsiya sanoati atrof-muhitga yetkazilayotgan zararni kamaytirish yoʻlida ulkan qadam tashladi. Gulfstream Aerospace kompaniyasi oʻzining eng zamonaviy biznes-djeti — Gulfstream G700 modelida 100 foizli barqaror aviatsiya yoʻqilgʻisi (SAF) yordamida keng koʻlamli sinov parvozlarini muvaffaqiyatli yakunladi. Ushbu tadqiqot anʼanaviy aviatsiya kerosinidan butunlay voz kechish imkoniyatlarini amalda isbotladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Rolls-Royce Pearl 700 dvigatellari bilan jihozlangan Gulfstream G700 samolyoti yer sathidan 15,2 kilometr balandlikda parvoz qildi. Bu balandlik zamonaviy biznes aviatsiyasi uchun standart hisoblanadi, biroq ilk bor bunday masofada bir tomchi ham kerosin ishlatilmasdan parvoz amalga oshirildi. Sinovlar davomida maxsus jihozlangan G700 uchuvchi laboratoriya vazifasini oʻtadi.

Ilmiy hamkorlik va tadqiqot koʻlami

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu loyihada dunyoning yetakchi ilmiy tashkilotlari, jumladan, NASA, AQSH Federal aviatsiya boshqarmasi (FAA), Germaniya aviatsiya va kosmonavtika markazi (DLR) hamda Rolls-Royce mutaxassislari ishtirok etishdi. Tadqiqotchilar havoda uch turdagi yoqilgʻining atrof-muhitga taʼsirini oʻzaro solishtirishdi: anʼanaviy kerosin, SAF aralashmasi va 100 foizli toza SAF yoqilgʻisi.

Tajriba davomida laboratoriya-samolyot G800 modelining ortidan uchib, uning dvigatellaridan chiqayotgan gazlar tarkibini va kondensatsiya izlarini (inversion trail) tahlil qildi. Buning uchun G700 saloni maxsus oʻlchov apparaturalari bilan toʻldirildi, uchuvchilar esa samolyotlar orasidagi masofani minimal darajada ushlab turish uchun maxsus tayyorgarlikdan oʻtdilar.

Ekologik samaradorlik va kelajak rejalari

SAF yoqilgʻisining asosiy afzalligi shundaki, uning tarkibida oddiy kerosinda mavjud boʻlgan oltingugurt va aromatik birikmalar deyarli yoʻq. Bu esa dvigateldan chiqadigan qattiq zarralar miqdorini keskin kamaytirishga xizmat qiladi. Gulfstream kompaniyasining dastlabki xulosalariga koʻra, 100 foizli SAFdan foydalanish havoning ifloslanish darajasini sezilarli darajada pasaytirgan.

Olingan barcha maʼlumotlar endilikda xalqaro aviatsiya regulyatorlari va iqlimshunos olimlarga taqdim etiladi. Bu maʼlumotlar kelajakda aviatsiya uchun yangi ekologik standartlarni ishlab chiqishda va barqaror yoqilgʻilarga qoʻyiladigan talablarni belgilashda asosiy manba boʻlib xizmat qiladi.

Oʻzbekiston kabi aviatsiya tranziti faol rivojlanayotgan hududlar uchun ham bunday texnologiyalar muhim ahamiyatga ega. Kelajakda global miqyosda SAF yoqilgʻisiga oʻtilishi nafaqat havoning tozaligini taʼminlaydi, balki aviatsiya sanoatining iqlim oʻzgarishiga taʼsirini ham kamaytiradi. Gulfstream G700 sinovlari ushbu maqsad sari tashlangan eng dadil qadamlardan biri boʻldi.