AQSHda ilk pretsedent: Nyu-York sunʼiy intellekt markazlari qurilishini muzlatdi

Nyu-York shtati gubernatori Kathy Hochul yirik maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari (data-markazlar) qurilishiga bir yillik moratoriy eʼlon qilishga tayyorlanmoqda. Ushbu qaror AQSH tarixida shtat darajasida sunʼiy intellekt infratuzilmasini kengaytirishga qoʻyilgan ilk rasmiy taqiq sifatida qayd etilmoqda. Mazkur qadam texnologik rivojlanish va energiya xavfsizligi oʻrtasidagi muvozanatni saqlash yoʻlidagi muhim burilish nuqtasi boʻlishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Moratoriy quvvati 50 MW dan yuqori boʻlgan yirik loyihalarga daxldor boʻlib, u hatto ruxsatnoma olish uchun ariza topshirgan, ammo qurilishni boshlamagan obʼyektlarni ham qamrab oladi. Ixbt.com maʼlumotlariga koʻra, kichikroq hajmdagi markazlar hamda kasalxonalar, universitetlar kabi maxsus ehtiyojli muassasalar uchun istisnolar koʻzda tutilgan. Hukumat ushbu tanaffusdan yangi ekologik talablarni ishlab chiqish va shtat energiya tizimiga yuklamani baholash uchun foydalanmoqchi.

Energetik inqiroz va aholi manfaatlarining himoyasi

Gubernator maʼmuriyatining taʼkidlashicha, sunʼiy intellekt tizimlari uchun moʻljallangan zamonaviy data-markazlar anʼanaviy hisoblash maydonchalariga qaraganda bir necha barobar koʻp elektr energiyasi isteʼmol qiladi. Bu esa oʻz navbatida umumiy tarmoqdagi yuklamani oshirib, oddiy aholi uchun elektr energiyasi narxining koʻtarilishiga sabab boʻlishi mumkin. Kathy Hochulning soʻzlariga koʻra, tabiiy resurslarning kamayishi va narxlar noaniqligi shtat aholisi uchun jiddiy xavf tugʻdirmoqda.

Yangi tartibga koʻra, nafaqat qurilish toʻxtatiladi, balki yirik data-markazlar uchun ilgari amal qilgan soliq imtiyozlarini bekor qilish masalasi ham koʻrib chiqiladi. Taqiq darhol kuchga kiradi va bir yil davom etadi, biroq shtat yangi qoidalarni tezroq qabul qilsa, muddat qisqartirilishi mumkin. Bu chora Nyu-York qonun chiqaruvchi organi tomonidan avvalroq maʼqullangan qonun loyihasining ijro etuvchi hokimiyat darajasidagi muqobili hisoblanadi.

Ijtimoiy norozilik va soha kelajagi

Sunʼiy intellekt infratuzilmasiga nisbatan salbiy munosabat nafaqat Nyu-Yorkda, balki butun AQSH boʻylab kuzatilmoqda. Gallup tomonidan oʻtkazilgan soʻrovnomaga koʻra, amerikaliklarning 71 foizi oʻz hududlarida data-markazlar qurilishiga qarshi chiqmoqda. Qizigʻi shundaki, hatto atom elektr stansiyalari qurilishiga nisbatan norozilik darajasi (53 foiz) bu koʻrsatkichdan pastroq ekani maʼlum boʻldi.

Biroq, bu borada AQSH shtatlari oʻrtasida yagona pozitsiya mavjud emas. Masalan, Meyn shtatida ham shunga oʻxshash taqiq kiritilgan boʻlsa-da, gubernator Janet Mills maʼlum loyihalarga istisno berilmagani sababli unga veto qoʻygan edi. Shu bilan birga, Kaliforniya, Michigan va Pensilvaniya kabi shtatlar sunʼiy intellekt infratuzilmasini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlashda davom etmoqda.

Nyu-Yorkning ushbu qarori texnologik gigantlar uchun jiddiy signal boʻlib xizmat qiladi. Endilikda Microsoft, Google va OpenAI kabi kompaniyalar yangi hisoblash quvvatlarini yaratishda nafaqat texnik imkoniyatlarni, balki hududlarning energetik resurslari va qatʼiy ekologik qonunchiligini ham birinchi oʻringa qoʻyishga majbur boʻladilar. Bu esa kelajakda sunʼiy intellekt rivojlanish surʼatlariga oʻz taʼsirini oʻtkazmay qolmaydi.