Bakteriyalar suvdagi zaharli uranni 96 foizga tozaladi

Germaniyaning Dresden-Rossengorf Geimgolts markazi (HZDR), Granada universiteti hamda Wismut GmbH kompaniyasi mutaxassislari suvda erigan zaharli uranni barqaror kimyoviy birikmaga aylantirishga muvaffaq boʻldi. ixbt.com nashrining yozishicha, bu jarayonda mikroorganizmlardan foydalanilib, suvni ogʻir metalldan 96 foizga tozalash imkoni topildi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Maʼlum boʻlishicha, tajribalar Germaniyaning Rudniy togʻlaridagi suv ostida qolgan Shlema-Alberoda uran konidan olingan suv namunalari yordamida oʻtkazilgan. Laboratoriya sharoitida kislorodsiz muhitda namunalarga oʻsimlik va hayvon yogʻlari parchalanishining qoʻshma mahsulot turi boʻlgan glitserin qoʻshilgan.

Tajriba natijalari va ilmiy kashfiyot

Glitserin mikroorganizmlar uchun oziq manbai vazifasini bajargan. Natijada 130 kun oʻtgach, erigan uranning konsentratsiyasi 1 mg/l dan 0,04 mg/l gacha pasaygan. Bakteriyalar nafaqat metalni yutgan, balki uni oʻz hujayra devorlariga mustahkamlab qoʻygan.

Fransiyadagi ESRF sinhrotronida yuqori aniqlikdagi spektroskopiya va mikroskopiya yordamida biriktirilgan uranning kimyoviy shakli oʻrganilgan. Tahlillarga koʻra, metall besh valentli holatga oʻtib, uran, temir hamda kisloroddan iborat birikmani hosil qilgan.

Geokimyoviy sikldagi oʻzgarishlar

Ilm-fan tarixida besh valentli uran faqat oʻta beqaror oraliq bosqich sifatida baholangan edi. Biroq yangi sharoitda u kislorodsiz muhitda 130 kundan ortiq, atmosfera havosi bilan ulanganda esa toʻrt haftagacha oʻz barqarorligini saqlab qolgani aniqlandi.

Ushbu topilma uranning geokimyoviy sikli haqidagi klassik tushunchalarni butunlay oʻzgartirib yubordi. Ilgari olti valentli uran toʻgʻridan-toʻgʻri toʻrt valentli holatga oʻtishi va keyinchalik uraninit mineralini hosil qilishi taxmin qilingan.

Aniqlangan yangi birikma yuqori termodinamik barqarorlikka ega boʻlib, oksidlanish-qaytarilish salohiyati tebranganda ham radioaktiv elementning qayta erib ketishi va tarqalishining oldini oluvchi ishonchli bufer vazifasini bajaradi.

Nature Communications jurnalida eʼlon qilingan tadqiqot natijalari sanoat oqava suvlarini tozalashning iqtisodiy jihatdan samarali strategiyalarini ishlab chiqishga asos yaratadi. Glitserin yordamida mahalliy bakteriyalar faoliyatini ragʻbatlantirish radionuklidlarni bevosita suv qatlamlarida fiksatsiya qilish imkonini beradi.