NASA Marsda hayratlanarli ulkan ko‘pburchaklar maydonini aniqladi

NASAning Curiosity marsohodi Qizil sayyoradan o‘zining eng noyob va keng qamrovli panoramali suratlarini Yerga yubordi. Ushbu ilmiy kashfiyot sayyora geologiyasini o‘rganishda muhim qadam bo‘lib, millionlab yillar oldingi iqlimiy o‘zgarishlarni tushunishga yordam beradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, qurilma Sharp tog‘i etagidagi Valle Grande deb nomlangan hududdan 360 darajali yangi panorama taqdim etdi. Suratda o‘lchami 4 dan 8 santimetrgacha bo‘lgan so‘nggi to‘rsimon tuzilmalar — poligonal yoriqlar aniq aks etgan.

Noyob topilmaning ko‘lami

Mutaxassislarning taʼkidlashicha, missiya davomida shunday geometrik shakldagi kichik uchastkalar avval ham bir necha bor topilgan edi. Biroq Valle Grande hududidagi kabi ulkan ko‘lam va butun bir maydonni egallagan ko‘pburchaklar ilgari hech qachon kuzatilmagan.

Joriy yilning 19 va 20 iyun kunlarida, yaʼni missiyaning 4930 va 4931-mart sollarida olingan paneli tasvirlarda ko‘pburchak shakllar kameraning ko‘rish doirasidagi barcha yo‘nalishlarga cho‘zilib ketgani ko‘rsatilgan. Ular hatto balandligi 6 metr keladigan va cho‘qqisi qalin qum qatlami bilan qoplangan «Miraflores» deb nomlangan yaqin atrofdagi qoyaning yon bag‘irlarini ham o‘rab olgan.

NASAning Janubiy Kaliforniyadagi Reaktiv harakatlanish laboratoriyasi loyihasining ilmiy rahbari Eshvin Vasavadaning so‘zlariga ko‘ra, bu manzara haqiqatan ham hayratlanarli. Mutaxassislar ushbu shakllarning shakli va kimyoviy tarkibini sinchiklab o‘lchab chiqmoqda hamda ular orqali sayyoradagi qadimgi jarayonlarning sirlarini ochishga umid qilmoqda.

Ilmiy izlanishlar va kelajak rejalari

Olimlarning fikricha, ilgari topilgan baʼzi ko‘pburchaklar quritilgan loyning yorilishi natijasida hosil bo‘lgan. Biroq ularning g‘ayrioddiy panjarali tuzilishi haroratning keskin o‘zgarishi yoki cho‘kindi jinslardan suvning siqib chiqarilishi kabi boshqa murakkab jarayonlar taʼsirida ham yuzaga kelgan bo‘lishi mumkin.

Mazkur topilma Curiosity marsohodi 2012 yil 5 avgustda Marsga qo‘nganidan beri o‘tgan 14 yil davomida taqdim etgan ko‘plab kutilmagan sovg‘alardan biri bo‘lib qolmoqda. O‘z navbatida, tadqiqotlar va kelajakdagi kosmik missiyalar doirasida, xususan, SpaceX asoschisi Ilon Maskning taʼkidlashicha, insoniyatning Marsga ilk qadamini qo‘yishi bundan besh-etti yil keyinoq amalga oshishi rejalashtirilmoqda.