AQSh Harbiy-havo kuchlari kvant vakuumidan tok oluvchi chipni moliyalashtirdi

AQSh Kosmik kuchlarining kichik kompaniyalarni qoʻllab-quvvatlovchi SpaceWERX boʻlinmasi Casimir startapiga yangi loyiha uchun mablagʻ ajratdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Phase I shartnomasi doirasida MicroSparc deb nomlangan mikrochiplar texnik jihatdan amalga oshirilishi tekshiriladi, bu qurilma kvant vakuum energiyasi hisobiga uzluksiz elektr toki ishlab chiqarishini daʼvo qilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Hozirgi bosqichda kompaniya avtonom qattiq jismli generator konstruksiyasining AQSh Harbiy-havo kuchlari talablariga qanchalik mos kelishini sinovdan oʻtkazishi lozim. Ushbu tizimlar ayniqsa olis va borish qiyin boʻlgan hududlarda foydalanish uchun moʻljallangan. Casimir moliyalashtirish hajmi va aniq muddatlarini oshkor etmagan boʻlsa-da, odatda bunday STTR Phase I shartnomalari 75–180 ming dollarni tashkil etib, 3 oydan 12 oygacha boʻlgan muddatga moʻljallanadi.

Kvant fizikasi va Casimir texnologiyasi

MicroSparc ish prinsipi tajribada oʻz tasdiqini topgan kvant hodisasi — Kasimir effektiga asoslanadi. 1948 yilda Hendrik Casimir nanometr masofa bilan ajratilgan ikkita oʻtkazuvchi sirt orasida tortishish kuchi hosil boʻlishini taxmin qilgan edi. Bunda sirtlar orasidagi masofadan katta toʻlqin uzunligiga ega elektromagnit tebranishlar mavjud boʻla olmaydi va natijada ichkaridagi vakuum energiyasi tashqaridagidan pastroq boʻladi.

1997 yilda Steven Lamoreaux Kasimir kuchini ilk bor oʻlchashga muvaffaq boʻlgan. Biroq odatdagi konstruksiya faqat qisqa muddatli energiya impulsini beradi, chunki plastinkalar bir-biriga yaqinlashadi. Casimir esa plastinkalarni kremniy asosga oʻrnatib, ular orasiga elektr bogʻlangan nanoustunlarni qoʻshish orqali bu effektni uzluksiz energiya manbaiga aylantirishga harakat qilmoqda.

Ilmiy bahslar va kelajak rejalari

Kompaniya tavsifiga koʻra, bunday tuzilmaning tashqi sohasi kvant vakuumining tebranishlariga duchor boʻladi, ichki nanoboʻshliqdagi tebranishlar esa zaifroq boʻladi. Ayrim hollarda elektron tashqi plastinkadan markaziy ustunga oʻtadi va qaytar oʻtish ehtimolligi pastligi bois yoʻnaltirilgan elektronlar oqimi yuzaga keladi. Millionlab shunday nanoboʻshliqlar bitta chipda birlashtirilib, elektr zanjiri orqali sikl yopiladi.

Casimir taʼkidlashicha, MicroSparc ning dastlabki versiyalari quvvati boʻyicha kichik keramika akkumulyatori yoki kichik quyosh paneliga teng keladi. Koʻp qatlamli arxitektura va kristallarni 3D joylashtirish quvvatni 100 baravargacha oshirish imkonini berishi kutilmoqda. Shunga qaramay, qurilmaning kvant vakuumidan toʻgʻridan-toʻgʻri uzluksiz foydali elektr quvvatini olish qobiliyati hali mustaqil ravishda namoyish etilmagani sababli munozaraliligicha qolmoqda va ayrim olimlar uni «vechniy dvigatel»ning bir turi deb atashmoqda.

Casimir asoschilaridan biri, NASA Eagleworks sobiq xodimi Harold G. White Kasimir effektining oʻzi oʻrnatilgan kvant mexanikasining bir qismi ekanini, munozarali masala faqat uni MicroSparc da amaliy qoʻshish usulidan iboratligini taʼkidlaydi. Kompaniya joriy shartnoma texnologiyani AQSh Harbiy-havo kuchlarining real talablari asosida tekshirish imkonini berishini bildirib, MicroSparc ni 2028 yilda tijorat bozoriga chiqarishni rejalashtirmoqda.