AQShda GPS’siz aviatsiya navigatsiyasi sinovdan oʻtkazildi

AQSh Mudofaa vazirligining Mudofaa innovatsiyalari boʻlinmasi (DIU) sunʼiy yoʻldosh signalisiz ishlaydigan MagNav navigatsiya tizimining muhim sinovlarini muvaffaqiyatli yakunladi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Embraer 170 samolyoti Tinch okeani uzra toʻrt soatdan ortiq vaqt davomida GPS’dan foydalanmagan holda parvozni amalga oshirdi va bu aviatsiya xavfsizligini taʼminlashda yangi bosqichni boshlab berdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Sinov parvozi davomida havo kemasi Sietl shahri yaqinidagi Pyujet-Saund tumanidan Alyaskaning janubiy qismiga qadar boʻlgan masofani bosib oʻtib, ortga qaytdi. Parvoz 4 soat 23 daqiqa davom etdi va bu vaqt mobaynida navigatsiya maʼlumotlari real vaqt rejimida ekipaj uchun oddiy planshetlarga uzatib turildi.

MagNav qanday ishlaydi va uning afzalliklari

Mazkur texnologiya Yerning tabiiy magnit maydoniga tayanib ishlaydi. MagNav tizimi Yer qobigʻining oʻziga xos xususiyatlari bilan bogʻliq boʻlgan magnit maydonidagi kichik oʻzgarishlarni qayd etuvchi yuqori sezgir kvant magnit datchiklaridan foydalanadi. Olingan maʼlumotlar oldindan tayyorlangan magnit xaritasi bilan solishtiriladi va samolyotning aniq koordinatalari aniqlanadi.

Dasturchilarning taʼkidlashicha, magnit navigatsiyasidan foydalanish anʼanaviy zaxira usullariga nisbatan joylashuvni aniqlash aniqligini 89 foizga oshirgan. Texnologiyaning asosiy ustunligi shundaki, unga na sunʼiy yoʻldoshlar, na yer ustidagi navigatsiya stansiyalari kerak boʻladi.

Kelgusidagi rejalar va istiqbollar

GPS signalini sunʼiy ravishda toʻsib qoʻyish yoki uning ishiga aralashish mumkin boʻlgan bir paytda, Yerning magnit maydonini shunchaki oʻchirib qoʻyib boʻlmaydi. Bu ayniqsa okeanlar uzra va orientirlar cheklangan olis hududlarda parvoz qilganda dolzarb ahamiyat kasb etadi.

AQShda 2024 yilda boshlangan MagNav dasturi Transition of Quantum Sensing tashabbusining bir qismi hisoblanib, uning prototipi Honeywell Aerospace kompaniyasi tomonidan yaratilmoqda. Navbatdagi bosqichda tizimni AQSh Harbiy-havo kuchlarining Boeing C-17 Globemaster III ogʻir harbiy-transport samolyotida sinovdan oʻtkazish rejalashtirilgan.

Mutaxassislarning fikricha, kelgusida ushbu magnit navigatsiyasi sunʼiy yoʻldosh tizimlari beqaror ishlaydigan hududlar uchun qoʻshimcha zaxira manbasi boʻlishi mumkin. Shuningdek, signalni soxtalashtirish holatlari koʻpayib borayotgan bir sharoitda mazkur texnologiya fuqarolik aviatsiyasida ham oʻz oʻrnini topishi kutilmoqda.