NASA Kaliforniyada 34 metrlik yangi aloqa antennasini ishga tushirdi

AQShning ucun-fazo tadqiqotlari agentligi NASA Kaliforniya shtatining Goldstoun shahrida joylashgan Deep Space Network (DSN) tarmog‘i tarkibida yangi 34 metrlik ulkan antennani foydalanishga topshirdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu qurilma Yerning Quyosh tizimi hamda yulduzlararo fazoni tadqiq etayotgan o‘ndan ortiq kosmik apparatlar bilan aloqa o‘rnatish imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytirishga xizmat qiladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Fazoviy aloqa tarmog‘idagi yuklamalar va yangi stansiya

Deep Space Network hozirgi kunda Yerdan 24 milliard kilometrdan ortiq masofada joylashgan Voyager 1, Voyager 2 va New Horizons kabi afsonaviy apparatlar, shuningdek, boshqa ko‘plab iplararo missiyalar bilan barqaror aloqani taʼminlab kelmoqda. Biroq fazoviy tadqiqotlar ko‘lamining kengayishi va kosmik qurilmalar sonining ortishi tarmoq imkoniyatlarini keskin cheklab qo‘ymoqda. So‘nggi yillarda mutaxassislar barcha missiyalar uchun bir vaqtning o‘zida yetarli miqdordagi aloqa seanslarini taʼminlash qiyinlashib borayotganidan ogohlantirib kelayotgan edi.

Vaziyatni yanada murakkablashtirayotgan omillardan biri bu Oy dasturining faollashuvidir. Xususan, 2022 yildagi Artemis 1 hamda 2026 yilga rejalashtirilgan Artemis 2 boshqariladigan parvozlari davomida kosmik kemalar bilan aloqa o‘rnatishga eng yuqori ustuvorlik berilmoqda. Natijada avtomatlashtirilgan sayyoralararo stansiyalar uchun tarmoqdan foydalanish imkoniyati qisqarib bormoqda va kelgusida ham bu ustuvorlik saqlanib qolishi kutilmoqda.

Deep Space Station 23 va modernizatsiya jarayoni

Deep Space Station 23 yoki qisqacha DSS-23 deb nomlangan yangi antenna 3 avgust kuni o‘z ish faoliyatini boshladi. Uning kuzatuv obyekti bo‘lgan ilk qurilmalardan biri NASA ning Chandra rentgen observatoriyasi bo‘ldi. Diametri 34 tani tashkil etuvchi ushbu ulkan qurilma Goldstoundagi mavjud stansiyalar safini to‘ldirdi. Mazkur hududda, shuningdek, kompleksdagi eng yirik 70 metrlik “tarelka” ham faoliyat yuritmoqda.

Maʼlumot o‘rnida, Deep Space Network tarmoqlari o‘zaro geografik joylashuvi jihatidan Kalifoniya, Madrid yaqini hamda Kanberra yaqinida joylashgan uchta yirik majmuadan iborat. Yer o‘z o‘qi atrofida aylangani sari bu majmualardan kamida bittasi olisdagi kosmik apparatlar bilan uzluksiz aloqani saqlab qolish imkonini beradi. DSS-23 stansiyasi Aperture Enhancement Project dasturi doirasida rejalashtirilgan oltita yangi 34 metrlik antennalarning beshinchisi bo‘ldi.

Loyihaning moliyaviy va vaqtinchalik qiyinchiliklari

DSN tarmog‘ini modernizatsiya qilish ishlari 2009 yildayoq boshlangan edi. Hozirgi kunda dasturning oxirgi – DSS-33 deb nomlangan antennasini Avstraliyada 2029 yilda ishga tushirish rejalashtirilmoqda. Biroq ushbu ulkan loyiha dastlabki hisob-kitoblarga qaraganda ancha qimmatga tushdi va uzoq vaqt talab qildi.

Xususan, 2015 yilda loyihaning umumiy qiymati 362,4 million dollarga baholangan bo‘lsa, 2023 moliyaviy yilining boshiga kelib bu ko‘rsatkich 706 million dollargacha o‘sdi. Shu bilan birga, ishlar jadvali deyarli besh yilga ortda qoldi. Shunga qaramay, DSN imkoniyatlarini kengaytirish Oy va chuqur koinotni tadqiq etish dasturlarini muvaffaqiyatli davom ettirish uchun hayotiy muhim ahamiyat kasb etadi.